<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="GA021n0019"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Zhongguo Fosi Shizhi Huikan, Electronic version, No. 19 武林<name role="" type="person">理安寺</name>志</title> <title xml:lang="zh-Hans">中国<persName>佛</persName>寺史志彙刊数位版, No. 19 武林<name role="" type="person">理安寺</name>志</title> <author>淸 杭世骏撰</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>DILA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>8卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">GA</idno>.<idno type="vol">21</idno>.<idno type="no">19</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-24 18:58:22 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Zhongguo Fosi Shizhi Huikan</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">中国<persName>佛</persName>寺史志彙刊</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">武林<name role="" type="person">理安寺</name>志</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Digital Archive of Chinese Buddhist Temple Gazetteers Project which is funded by Chung-Hwa Institute of Buddhist Studies and executed by Dharma Drum Institute of Liberal Arts</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">法鼓文理学院、中华<persName>佛</persName>学研究所之“中国<persName>佛</persName>教寺庙志数位典藏”专案提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>新式标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【志彙】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB01269"> <charName>CBETA CHARACTER CB01269</charName> <mapping cb:dec="984309" type="PUA">U+F04F5</mapping> <mapping type="unicode">U+2353B</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[木*突]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01323"> <charName>CBETA CHARACTER CB01323</charName> <mapping cb:dec="984363" type="PUA">U+F052B</mapping> <mapping type="unicode">U+2834F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[车*度]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01403"> <charName>CBETA CHARACTER CB01403</charName> <mapping cb:dec="984443" type="PUA">U+F057B</mapping> <mapping type="unicode">U+361E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[囗@力]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01681"> <charName>CBETA CHARACTER CB01681</charName> <mapping cb:dec="984721" type="PUA">U+F0691</mapping> <mapping type="unicode">U+41BF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>呓</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/(爿*臬)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02739"> <charName>CBETA CHARACTER CB02739</charName> <mapping cb:dec="985779" type="PUA">U+F0AB3</mapping> <mapping type="unicode">U+35ED</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[口*悉]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05105"> <charName>CBETA CHARACTER CB05105</charName> <mapping cb:dec="988145" type="PUA">U+F13F1</mapping> <mapping type="unicode">U+40AE</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[契-大+石]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15670"> <charName>CBETA CHARACTER CB15670</charName> <mapping cb:dec="998710" type="PUA">U+F3D36</mapping> <mapping type="unicode">U+26B4E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[茿-凡+ㄗ]</value></charProp></char> <char xml:id="CB28939"> <charName>CBETA CHARACTER CB28939</charName> <mapping cb:dec="1011979" type="PUA">U+F710B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>御</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[御-止+山]</value></charProp></char> <char xml:id="CB28973"> <charName>CBETA CHARACTER CB28973</charName> <mapping cb:dec="1012013" type="PUA">U+F712D</mapping> <mapping type="unicode">U+21ED5</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>岁</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[山/(戊@示)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB31256"> <charName>CBETA CHARACTER CB31256</charName> <mapping cb:dec="1014296" type="PUA">U+F7A18</mapping> <mapping type="unicode">U+2050F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>共</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[廿/一/八]</value></charProp></char> <char xml:id="CB34470"> <charName>CBETA CHARACTER CB34470</charName> <mapping cb:dec="1017510" type="PUA">U+F86A6</mapping> <mapping type="unicode">U+28A8B</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[金*冓]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2017-06-22"> <name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0001a" n="0001a"/> <lb ed="GA" n="0001a01"/><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">版本说明</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0001a0101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0001a0101" n="0001a0101"/><name role="" type="person">理安寺</name>位于浙江杭州南山，五代伏虎逢禅师卓锡于此，钱忠懿王为之建寺，原名<name role="" type="person">法雨寺</name>，<name role="" type="person">宋理宗</name> <lb ed="GA" n="0001a02"/>时改名<name role="" type="person">理安寺</name>。明弘治四年（一四九一），龙井山洪水发，寺废。万历年间，法雨大师重建。淸 <lb ed="GA" n="0001a03"/>康熙五十一年（一七一二），以僧众产薄不支，发帑重建，增寺下千亩，斋田二百馀亩。寺位于 <lb ed="GA" n="0001a04"/>九溪十八涧中，而四绕之峰峦，高接天日，烟霞鬱勃，风景殊勝。寺志，旧有法雨大师撰《理安 <lb ed="GA" n="0001a05"/>寺纪》四卷，岁久板毁，世不及见。康熙年间，迦陵老人又撰寺志六卷，稿成未刻而遭祝融劫去。 <lb ed="GA" n="0001a06"/>乾隆年间，释实月據法雨旧志修订重刊，亦失于火。乾隆二十五年（一七六〇）杭世骏承智朗 <lb ed="GA" n="0001a07"/>上人之请为撰寺志，计得八卷，略分八门：恩宠、梵宇、山水、田亩、禅宗、规约、著述、艺文， <lb ed="GA" n="0001a08"/>前冠以寺图一幅。〈恩宠〉一门，备录淸康熙、雍正、乾隆三帝之赐敕御制。<name role="" type="person">理安寺</name>至康熙、乾隆 <lb ed="GA" n="0001a09"/>间，殿宇廣建，于斯为盛，朝廷敕赐独多：乾隆时曾赐藏经全部；雍正曾御撰禅祖之传赞，凡三 <lb ed="GA" n="0001a10"/>十二位，寒山、拾得在焉⸺所录幷非全为本寺之高僧，要为禅祖之通传，实存禅门之重要文献也； <lb ed="GA" n="0001a11"/>乾隆则有〈遊<name role="" type="person">理安寺</name>诗〉七首。〈梵宇〉一门，述本寺之沿革。〈山水〉一门，述名勝。〈田亩〉一门，记 <lb ed="GA" n="0001a12"/>寺产。〈禅宗〉一门，传本寺禅祖，起伏虎逢禅师，迄智朗月禅师，凡二十八位。〈规约〉一门，录法雨、 <lb ed="GA" n="0001a13"/>箬庵、迦陵禅师之手订规约。〈著述〉一门，载本寺禅师之著作，凡二十五部。历代诗文有关本寺 <lb ed="GA" n="0001a14"/>之梵宇、山水者，则分繫于该门内；无所依属者，则另列〈艺文〉一门以备录，分诗、赋、疏、序、 <lb ed="GA" n="0001a15"/>记、书、题跋等七目。杭世骏乃乾隆时之大儒，志出名家，体例严谨，洵为寺志善本。兹據淸光 <lb ed="GA" n="0001a16"/>緖四年（一八七八）刊本景印。</p></cb:div> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0003a" n="0003a"/> <lb ed="GA" n="0003a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">卷首</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">李因培序</cb:mulu><head>武林<name role="" type="person">理安寺</name>志序</head> <lb ed="GA" n="0003a02"/><p xml:id="pGA021p0003a0201">昔<persName>如来</persName>言：“我得宰官之外护者，为文证明之，垂诸久 <lb ed="GA" n="0003a03"/>远，可以无恐。”亮哉，言之不可已也！此《武林<name role="" type="person">理安寺</name>志》， <lb ed="GA" n="0003a04"/>智朗上人请之，堇浦太史作之，而复丐余言弁其端 <lb ed="GA" n="0003a05"/>欤！余唯理安为古涌泉院，道风演迤，远有条序。自有 <lb ed="GA" n="0003a06"/>明中葉，沉灾小劫，堙谷隤林，缁素屛迹；幸法雨濬流， <lb ed="GA" n="0003a07"/>净信结社，粥鱼茶板，蔚为禅丛。桑海变故，不百年而 <lb ed="GA" n="0003a08"/>复尽斥其产焉。夫给孤初地，功藉布金，势不能损斋 <lb ed="GA" n="0003a09"/>钵之断粒、败衲之寸丝，为缔构之助。然至持铃柝、饰 <lb ed="GA" n="0003a10"/>竿牍，如市贾之相求，净业日微，流尘眯目，斯亦<persName>佛</persName>所 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0004a" n="0004a"/> <lb ed="GA" n="0004a01"/>大恐也。我 <lb ed="GA" n="0004a02"/>圣<reg>淸</reg>光宅大千，慈覆众有，于是法嗣性音遭际。 <lb ed="GA" n="0004a03"/>世宗宪皇帝为 <lb ed="GA" n="0004a04"/>圣祖仁皇帝祝厘，特赉贡金，莊严法界、廣储福田； <lb ed="GA" n="0004a05"/>玉音耀于巖阿，宝笈充乎反宇；种种名相，弹指雲涌；檀捨之 <lb ed="GA" n="0004a06"/>宏，为梵典未觏之盛事。斯其因缘固大不偶然矣！志 <lb ed="GA" n="0004a07"/>之作也，凡梵宇之成亏、山水之形勝、禅宗之正别、疆 <lb ed="GA" n="0004a08"/>亩之至到，与夫高流素侣、裁诗选勝之迹，州次部居、 <lb ed="GA" n="0004a09"/>纪载翔实，而胪 <lb ed="GA" n="0004a10"/>三朝之恩宠以冠于前。太史所序，推本净明忠孝之旨，而愿 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0005a" n="0005a"/> <lb ed="GA" n="0005a01"/>与智朗勉思报效。嗟乎！慧业无边，不離本分，此正如 <lb ed="GA" n="0005a02"/>来付嘱所恃为金汤者。予虽无阿难之多闻，其竟不 <lb ed="GA" n="0005a03"/>为一证明乎？余以今春尝扈 <lb ed="GA" n="0005a04"/>跸，三至寺，遍历九溪十八涧之勝，山翠四合，飞泉泠然，鯈 <lb ed="GA" n="0005a05"/>鱼鸣鸟，肸蚃 <lb ed="GA" n="0005a06"/>嘉泽，翔泳不已。思继澹社之勝引而未得，序太史之书辄 <lb ed="GA" n="0005a07"/>复神往。盖实为兹寺庆所遭，而不禁欣然乐其乐云。</p> <lb ed="GA" n="0005a08"/><p xml:id="pGA021p0005a0801">时 <lb ed="GA" n="0005a09"/>乾隆二十七年岁在壬午冬十月 <lb ed="GA" n="0005a10"/>赐进士出身、 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0006a" n="0006a"/> <lb ed="GA" n="0006a01"/>诰授光禄大夫、内阁学士兼礼部侍郞、提督浙江全省学 <lb ed="GA" n="0006a02"/>政、今调江苏学政加三级，晋寧李因培撰</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0006a03"/> <lb ed="GA" n="0006a04"/> <lb ed="GA" n="0006a05"/> <lb ed="GA" n="0006a06"/> <lb ed="GA" n="0006a07"/> <lb ed="GA" n="0006a08"/> <lb ed="GA" n="0006a09"/> <lb ed="GA" n="0006a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0007a" n="0007a"/> <lb ed="GA" n="0007a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">杭世骏序</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0007a0101"><name role="" type="person">理安寺</name>缘始有唐，<reg>绝</reg>续之关，绵延迄今约有三变：伏 <lb ed="GA" n="0007a02"/>虎开山，一也；法雨鼎建，二也；迦陵荷 <lb ed="GA" n="0007a03"/>两朝不世之遇，法域宏开， <lb ed="GA" n="0007a04"/>恩膏叠沛，三也。龙象护持，兴替有运；不有纪载，後将何稽？向 <lb ed="GA" n="0007a05"/>有寺纪四卷，法雨大师所手定也。斯时规条初设，铨 <lb ed="GA" n="0007a06"/>次未周，抱残守阙，留以有待。智朗上人承诸尊宿之 <lb ed="GA" n="0007a07"/>後，节缩衣食，誓发宏愿，欲以世出世间之文字，成<persName>佛</persName> <lb ed="GA" n="0007a08"/>法之金汤；礼币及门，请余秉笔。小友周进士辰告、汤 <lb ed="GA" n="0007a09"/>孝廉韡斋，为余先撰长编，芟薙繁冗，<reg>别</reg>为八门，厘然 <lb ed="GA" n="0007a10"/>完备。<reg>既</reg>辍简，或设主客之辞以相难曰：“阿难号多闻， <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0008a" n="0008a"/> <lb ed="GA" n="0008a01"/>而文殊又欲離语言文字。斯志之作，其为选事耶？抑 <lb ed="GA" n="0008a02"/>亦有大不得已于其中者耶？”余应之曰：“奚为其选事 <lb ed="GA" n="0008a03"/>也！善则归君，臣子之義。矧其君有善，而可以恝置之？ <lb ed="GA" n="0008a04"/>兹寺之兴，出自 <lb ed="GA" n="0008a05"/>天家缔造，内府之金钱，尙方之巧匠， <lb ed="GA" n="0008a06"/>锡赉便蕃，古无伦比。 <lb ed="GA" n="0008a07"/>天章下贲，照耀山谷，大<reg>众</reg>安居饱食，宜如何仰答 <lb ed="GA" n="0008a08"/>高厚？而不农力以竟成前人之緖，与夫嗤嗤贸贸而忘所 <lb ed="GA" n="0008a09"/>自来，<reg>即</reg>违净明忠孝之旨。每一念及，通身汗下。此上 <lb ed="GA" n="0008a10"/>人唯日孜孜，不遑暇逸，葺完是书之本末也。”呜呼！创 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0009a" n="0009a"/> <lb ed="GA" n="0009a01"/>寺难也，创志亦难也。前人为其难，上人不肯独居于 <lb ed="GA" n="0009a02"/>易，劳心焦思，首尾十年而後乃溃于成。其用力勤，而 <lb ed="GA" n="0009a03"/>志亦坚且确矣！余生长是邦，食毛践土，与上人同在 <lb ed="GA" n="0009a04"/>帲覆之内，思报 <lb ed="GA" n="0009a05"/>国恩，唯有文章。鬱忠孝之忱，借寺志略一见端。後有览 <lb ed="GA" n="0009a06"/>者，或亦鉴其志而深许之也夫！</p> <lb ed="GA" n="0009a07"/><p xml:id="pGA021p0009a0701">乾隆二十有五年十月朔， <lb ed="GA" n="0009a08"/>召试博学鸿词、前<name role="" type="person">翰林院</name>编修，仁和杭世骏谨撰</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0009a09"/> <lb ed="GA" n="0009a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0010a" n="0010a"/> <lb ed="GA" n="0010a01"/> <lb ed="GA" n="0010a02"/> <lb ed="GA" n="0010a03"/> <lb ed="GA" n="0010a04"/> <lb ed="GA" n="0010a05"/> <lb ed="GA" n="0010a06"/> <lb ed="GA" n="0010a07"/> <lb ed="GA" n="0010a08"/> <lb ed="GA" n="0010a09"/> <lb ed="GA" n="0010a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0011a" n="0011a"/> <lb ed="GA" n="0011a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">实月序</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0011a0101">名山古刹莫不有志，香界之缘起，知识之化迹，无不 <lb ed="GA" n="0011a02"/>毕载以传不朽；而理安独无者何耶？伏虎逢禅师，五 <lb ed="GA" n="0011a03"/>代时神僧，与永明寿禅师为同门昆弟。吴越王感师 <lb ed="GA" n="0011a04"/>道笵，为建梵宇，为理安开山始祖。其法化之隆，不在 <lb ed="GA" n="0011a05"/>寿禅师下，是盖古<persName>佛</persName>应世而视大千等一沤者，区区 <lb ed="GA" n="0011a06"/>纪载，非所事事。且寺在九溪十八涧中，而四绕之峰 <lb ed="GA" n="0011a07"/>峦高接天日，烟霞鬱勃，竹树菁丛，石磴雲梯横于鸟 <lb ed="GA" n="0011a08"/>道之上。南渡後，虽羽卫尝过，而名流罕至。好遊嗜<persName>佛</persName> <lb ed="GA" n="0011a09"/>如陆务观、张横浦辈，仅至湖上诸寺而止。染翰无人， <lb ed="GA" n="0011a10"/>表彰斯失。迨恭宗北狩，元录告终；兵火纷驰，临安为 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0012a" n="0012a"/> <lb ed="GA" n="0012a01"/>甚。<reg>弘</reg>治年间，寺复为洪水所废。前此即或有志，非化 <lb ed="GA" n="0012a02"/>为灰烬，即葬于鱼腹，此理安所以无志也。隆万间，法 <lb ed="GA" n="0012a03"/>雨大师一伞一钵入涧中，与蛇虎处者数十载，再成 <lb ed="GA" n="0012a04"/>丛席，著有寺纪四卷。盖香界之缘起，知识之化迹，无 <lb ed="GA" n="0012a05"/>不毕载者。然岁久板毁，世不及见。我箬庵老祖，倔起 <lb ed="GA" n="0012a06"/>螺峰，宗弘石磬，炉韛钳锤，妙绝古今；而传衣付拂且 <lb ed="GA" n="0012a07"/>代不乏人，故“生死理安”之名洋溢乎海内。而至迦陵 <lb ed="GA" n="0012a08"/>老人，感 <lb ed="GA" n="0012a09"/>世宗宪皇帝之殊遇，重新梵宇，增置山田；思尽涓埃，表彰 <lb ed="GA" n="0012a10"/>圣德与名山不朽，再著寺志六卷。然脱稿未就，携返瞻雲，即 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0013a" n="0013a"/> <lb ed="GA" n="0013a01"/>遭祝融劫去，此理安所以终无志也。壬申秋，先师示 <lb ed="GA" n="0013a02"/>寂，门弟子问後事，独顾余曰：“法南勝公曾致书老僧， <lb ed="GA" n="0013a03"/>请作<name role="" type="person">理安寺</name>志。今已矣，汝其识之！”甲戌夏，余得承乏 <lb ed="GA" n="0013a04"/>祖席，而一唯遗命之言，辄不禁鹿头心撞。爰录陈文， <lb ed="GA" n="0013a05"/>遍寻故实，得稿若干。复由不解，属文送龙泓丁处士 <lb ed="GA" n="0013a06"/>编辑；而龙泓复不戒于火，屋庐焦土，诸稿尽失。夫方 <lb ed="GA" n="0013a07"/>外之志，所载者方外事耳，不与国史相埒；而为之者， <lb ed="GA" n="0013a08"/>自不当有昌黎所谓“天灾人祸”之事；而一毁于瞻雲、 <lb ed="GA" n="0013a09"/>再毁于龙泓者何哉？盖有待乎人而後成者在焉！丙 <lb ed="GA" n="0013a10"/>子春，因萼棠汤孝廉得识堇浦杭太史，承为不请友， <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0014a" n="0014a"/> <lb ed="GA" n="0014a01"/>操觚是任，再事搜寻；远陟匡阜，而舟过鄱阳滨，覆者 <lb ed="GA" n="0014a02"/>数次，所得之稿不敌前之六七。幸而载阅寒暑，刻印 <lb ed="GA" n="0014a03"/>俱竟。先师公案得了，此理安无志而有志矣！然蒐录 <lb ed="GA" n="0014a04"/>未遍，绵力已殚；拾遗補缺，俟夫来者。</p> <lb ed="GA" n="0014a05"/><p xml:id="pGA021p0014a0501">乾隆二十四年岁次己卯中秋日，南涧五世孙实月 <lb ed="GA" n="0014a06"/>谨撰</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0014a07"/> <lb ed="GA" n="0014a08"/> <lb ed="GA" n="0014a09"/> <lb ed="GA" n="0014a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0015a" n="0015a"/> <lb ed="GA" n="0015a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">寺图</cb:mulu><head><name role="" type="person">理安寺</name>图</head> <lb ed="GA" n="0015a02"/><byline cb:type="author">仁和陈霖署眉</byline><p xml:id="pGA021p0015a0207"><figure><graphic url="../figures/GA/GA021p0015_01.gif"/></figure></p> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0016a" n="0016a"/> <lb ed="GA" n="0016a01"/><p xml:id="pGA021p0016a0101"><figure><graphic url="../figures/GA/GA021p0016_01.gif"/></figure><anchor xml:id="nkr_note_orig_0016001" n="0016001"/></p> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0017a" n="0017a"/> <lb ed="GA" n="0017a01"/><p xml:id="pGA021p0017a0101"><figure><graphic url="../figures/GA/GA021p0017_01.gif"/></figure><anchor xml:id="nkr_note_orig_0017001" n="0017001"/></p> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0018a" n="0018a"/> <lb ed="GA" n="0018a01"/><p xml:id="pGA021p0018a0101">志，史类也，史必左图。凡纪 <lb ed="GA" n="0018a02"/>载不尽之迹，俱得藉之以 <lb ed="GA" n="0018a03"/>彰，犹眉之彩、目之瞳，通体 <lb ed="GA" n="0018a04"/>之攸重也，繄可略乎？如曰 <lb ed="GA" n="0018a05"/>妙性圆明，離诸名相，则请 <lb ed="GA" n="0018a06"/>质诸深于禅者。</p></cb:div> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0019a" n="0019a"/> <lb ed="GA" n="0019a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">总目</cb:mulu><head><name role="" type="person">理安寺</name>志总目</head> <lb ed="GA" n="0019a02"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA021p0019a0201">卷之一 <lb ed="GA" n="0019a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA021p0019a0301">序</item><item xml:id="itemGA021p0019a0302">山图</item> <lb ed="GA" n="0019a04"/><item xml:id="itemGA021p0019a0401">恩宠</item></list></item> <lb ed="GA" n="0019a05"/><item xml:id="itemGA021p0019a0501">卷之二 <lb ed="GA" n="0019a06"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA021p0019a0601">梵宇</item></list></item> <lb ed="GA" n="0019a07"/><item xml:id="itemGA021p0019a0701">卷之三 <lb ed="GA" n="0019a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA021p0019a0801">山水</item></list></item> <lb ed="GA" n="0019a09"/><item xml:id="itemGA021p0019a0901">卷之四 <lb ed="GA" n="0019a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA021p0019a1001">田亩</item></list></item> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0020a" n="0020a"/> <lb ed="GA" n="0020a01"/><item xml:id="itemGA021p0020a0101">卷之五 <lb ed="GA" n="0020a02"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA021p0020a0201">禅宗</item><item xml:id="itemGA021p0020a0203">附旧记</item></list></item> <lb ed="GA" n="0020a03"/><item xml:id="itemGA021p0020a0301">卷之六 <lb ed="GA" n="0020a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA021p0020a0401">规约</item></list></item> <lb ed="GA" n="0020a05"/><item xml:id="itemGA021p0020a0501">卷之七 <lb ed="GA" n="0020a06"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA021p0020a0601">著述</item></list></item> <lb ed="GA" n="0020a07"/><item xml:id="itemGA021p0020a0701">卷之八 <lb ed="GA" n="0020a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA021p0020a0801">艺文</item><item xml:id="itemGA021p0020a0803">诗</item><item xml:id="itemGA021p0020a0804">赋</item><item xml:id="itemGA021p0020a0805">疏</item><item xml:id="itemGA021p0020a0806">序</item><item xml:id="itemGA021p0020a0807">记</item><item xml:id="itemGA021p0020a0808">书</item><item xml:id="itemGA021p0020a0809">题跋</item></list></item></list></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0020a09"/> <lb ed="GA" n="0020a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0021a" n="0021a"/> <lb ed="GA" n="0021a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:jhead>武林<name role="" type="person">理安寺</name>志卷之一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="GA" n="0021a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">恩宠</cb:mulu><head>恩宠</head> <lb ed="GA" n="0021a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">序</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0021a0301">昔<name role="" type="person">宋理宗</name>命易古涌泉院为<name role="" type="person">理安寺</name>，嘉名肇锡，实始 <lb ed="GA" n="0021a04"/>权舆。厥後金地渐荒，玉音罕觏。及 <lb ed="GA" n="0021a05"/>天淸光宅大千， <lb ed="GA" n="0021a06"/>圣祖、 <lb ed="GA" n="0021a07"/>世宗抚期命世， <lb ed="GA" n="0021a08"/>特赉贡金，数飞 <lb ed="GA" n="0021a09"/>宸翰，异数騈蕃，焜耀千古。我 <lb ed="GA" n="0021a10"/>皇上丕承 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0022a" n="0022a"/> <lb ed="GA" n="0022a01"/>前烈，叠沛湛恩。盖 <lb ed="GA" n="0022a02"/>天眷之优隆，祇林之盛事，未有过于此者也，故敬备而录 <lb ed="GA" n="0022a03"/>之。志恩宠。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0022a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">圣祖皇帝恩宠</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0022a0401">康熙五十三年， <lb ed="GA" n="0022a05"/>世宗宪皇帝幸京师柏林寺，时<note place="inline">臣</note>僧性音以理安法嗣住持 <lb ed="GA" n="0022a06"/>柏林，深念旧山<reg>颓</reg>废，奏达 <lb ed="GA" n="0022a07"/>圣听， <lb ed="GA" n="0022a08"/>世宗宪皇帝上闻 <lb ed="GA" n="0022a09"/>圣祖仁皇帝，发帑， <lb ed="GA" n="0022a10"/>命<note place="inline">臣</note>僧越宗至寺重修。 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0023a" n="0023a"/> <lb ed="GA" n="0023a01"/>命<note place="inline">臣</note>僧成鉴为置柴山六百馀亩、斋田二百亩。刑部尙书<note place="inline">臣</note> <lb ed="GA" n="0023a02"/>胡会恩奉 <lb ed="GA" n="0023a03"/>敕撰〈重建<name role="" type="person">理安寺</name>膳僧山田记〉<note place="inline">（记载梵宇）</note>。 <lb ed="GA" n="0023a04"/>命<note place="inline">臣</note>僧性音住持。 <lb ed="GA" n="0023a05"/><g ref="#CB28939">御</g>书“<name role="" type="person">理安寺</name>”、 <lb ed="GA" n="0023a06"/>“石磬正音”二额， <lb ed="GA" n="0023a07"/>墨宝二幅，恭藏寺中。 <lb ed="GA" n="0023a08"/>赐对联二副： <lb ed="GA" n="0023a09"/>“法雨晴飞绕殿香风至， <lb ed="GA" n="0023a10"/>天花昼下交空瑞日悬。” <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0024a" n="0024a"/> <lb ed="GA" n="0024a01"/>“势到岳边千峰环秀色， <lb ed="GA" n="0024a02"/>声归海上万水涌洪涛。” <lb ed="GA" n="0024a03"/>赐《金刚经》一册，幷<persName>佛</persName>像、巨钟、莊严供器，皆 <lb ed="GA" n="0024a04"/>内府製造。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0024a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">世宗皇帝恩宠</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">御赐</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0024a0501">世宗宪皇帝于藩邸 <lb ed="GA" n="0024a06"/>赐“来機亦赴”、 <lb ed="GA" n="0024a07"/>“螺髻耸翠”、 <lb ed="GA" n="0024a08"/>“慈悲自在”、 <lb ed="GA" n="0024a09"/>“曹溪人瑞”四额。 <lb ed="GA" n="0024a10"/>赐对联二副： <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0025a" n="0025a"/> <lb ed="GA" n="0025a01"/>“杖履得回遊子脚， <lb ed="GA" n="0025a02"/>葛藤灰尽老婆心。” <lb ed="GA" n="0025a03"/>“作<persName>佛</persName>念轻，纵然自在还为妄； <lb ed="GA" n="0025a04"/>度生心切，须信慈悲也是贪。” <lb ed="GA" n="0025a05"/>赐万寿袍一领、锦衣一领、香板一块。 <lb ed="GA" n="0025a06"/>御制<note place="inline">臣</note>僧超方语录序<note place="inline">（序载著述）</note>， <lb ed="GA" n="0025a07"/>御制<note place="inline">臣</note>僧超方塔铭<note place="inline">（铭载禅宗）</note>。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0025a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">谕旨</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0025a0801">雍正四年，<note place="inline">臣</note>僧性音圆寂庐山隐居寺，十二月初八 <lb ed="GA" n="0025a09"/>日，奉 <lb ed="GA" n="0025a10"/>上谕：朕在藩邸时，披阅经史之馀，每观释氏内典，实契性宗 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0026a" n="0026a"/> <lb ed="GA" n="0026a01"/>之旨；因时与禅僧相接，唯性音深悟圆通，能阐微妙。其人 <lb ed="GA" n="0026a02"/>品、见地超越诸僧之上，朕于西山建<name role="" type="person">大觉寺</name>为其静修之 <lb ed="GA" n="0026a03"/>所。及朕嗣登宝位，凡体国、经邦一应庶务，自有古帝王治 <lb ed="GA" n="0026a04"/>世大法；<persName>佛</persName>氏见性明心之学与治道无涉。且若以旧邸熟 <lb ed="GA" n="0026a05"/>识僧人，仍令主席京师，天下或以朕有好<persName>佛</persName>之心，深有未 <lb ed="GA" n="0026a06"/>可；且有累于性音之淸行。而性音亦力辞归隐，遂安禅于 <lb ed="GA" n="0026a07"/>庐山隐居寺；四年于兹，谨守律规，谢<reg>绝</reg>尘境，即本省大吏 <lb ed="GA" n="0026a08"/>尽不知不闻也。今闻其圆寂，朕心深为轸恤。著照玉林加 <lb ed="GA" n="0026a09"/>恩之例，追赠“国师”，幷赐其谥号，交内阁撰拟。其语录乃近 <lb ed="GA" n="0026a10"/>代僧人所罕能者，著入经藏以彰其<reg>真</reg>修翼善之功。钦此。</p></cb:div> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0027a" n="0027a"/> <lb ed="GA" n="0027a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">御制偈颂</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0027a0101">乾隆三年， <lb ed="GA" n="0027a02"/>皇上赐藏经全部，恭载雍正十三年四月初八日 <lb ed="GA" n="0027a03"/>世宗宪皇帝御制〈颁赐藏经卷首偈〉：</p> <lb ed="GA" n="0027a04"/><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0027a0401"><l><persName>佛</persName>光恩照 三千大千</l><l>随缘遍满 恒河法界</l><l>普度群生 悉证 <lb ed="GA" n="0027a05"/>菩提</l><l>身心安泰 时年豐稔</l><l>风雨调顺 日月升恒</l><l>乾坤淸寧 <lb ed="GA" n="0027a06"/> 百昌蕃炽</l><l>上下乐利 中外协和</l><l>庶物咸亨 万善圆成</l><l>情与 <lb ed="GA" n="0027a07"/>无情 同登正觉</l></lg></cb:div> <lb ed="GA" n="0027a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">御制传赞</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">槪述</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0027a0801">乾隆九年， <lb ed="GA" n="0027a09"/>皇上赐祖像三十二轴， <lb ed="GA" n="0027a10"/>世宗宪皇帝御制传赞石刻，装潢像首，恭载全篇。</p></cb:div> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0028a" n="0028a"/> <lb ed="GA" n="0028a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">僧肇</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0028a0101">僧肇，京兆人，俗姓无传，以晋孝武太元九年生。家贫，为人 <lb ed="GA" n="0028a02"/>缮写。佣次，历观经史，备尽坟典。初师莊老，继而歎曰：“美则 <lb ed="GA" n="0028a03"/>美矣，然以栖神冥累为期，未是究竟！”及见旧《维摩经》，欢喜 <lb ed="GA" n="0028a04"/>顶受曰：“吾知所师矣！”于是出家，兼通三藏。年二十，名振关 <lb ed="GA" n="0028a05"/>中，京兆宿儒对之钳舌。尔时至有负粮千里、入关抗辨者， <lb ed="GA" n="0028a06"/>岳岳而来，肇尽折其角。既而鸠摩罗什在吕光处，肇往从 <lb ed="GA" n="0028a07"/>之。什来长安归姚秦，肇亦随至。姚兴命佐什宣译梵经，与 <lb ed="GA" n="0028a08"/>僧<g ref="#CB05105">䂮</g>、僧迁、法钦、道流、道恒、道标、僧睿等八百人，俱住禁中 <lb ed="GA" n="0028a09"/><name role="" type="person">逍遥园</name>，尊礼优异。时南朝远法师为莲社高贤，社中开士 <lb ed="GA" n="0028a10"/><name role="" type="person">刘遗民</name>越疆致书，商搉元旨。肇所问答，远极嘉欢，其书垂 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0029a" n="0029a"/> <lb ed="GA" n="0029a01"/>今。肇著〈般若无知〉、〈涅槃无名〉、〈不真空〉<anchor xml:id="nkr_note_orig_0029001" n="0029001"/>、〈物不迁〉、〈宝藏〉等论，幷 <lb ed="GA" n="0029a02"/>注《维摩经》，幷纸贵当年，香流亿劫。宗门胶柱之流谓达摩 <lb ed="GA" n="0029a03"/>未入震旦前，直指一宗未度，肇论犹是<reg>教</reg>相；又妄造临刑 <lb ed="GA" n="0029a04"/>诗云：</p><lg xml:id="lgGA021p0029a0403" cb:place="inline"><l>四大本无主 五蕴本来空</l><l>将头临白刃 犹似斩春风</l></lg> <lb ed="GA" n="0029a05"/><p xml:id="pGA021p0029a0501">虽元沙备禅师，犹以为肇实有此语。拈云：“大小肇法师，临 <lb ed="GA" n="0029a06"/>死犹<g ref="#CB01681">呓</g>语”。肇于<name role="" type="person">晋安帝</name>義兴十年，在姚秦长安吉祥灭度， <lb ed="GA" n="0029a07"/>史氏所载可考也。至一灯炯照达摩未来时之震旦，其论 <lb ed="GA" n="0029a08"/>具在，识者自知。大淸雍正十一年封“大智圆正圣僧肇法 <lb ed="GA" n="0029a09"/>师”。</p> <lb ed="GA" n="0029a10"/><p xml:id="pGA021p0029a1001">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0029a1003" cb:place="inline"><l>破尘出经 天函地盖</l><l>此天地中 尘尘法界</l><l>及破一尘 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0030a" n="0030a"/> <lb ed="GA" n="0030a01"/> 宏开法会</l><l>于此亲闻 造论无碍</l></lg> <lb ed="GA" n="0030a02"/><p xml:id="pGA021p0030a0201">雍正十一年二月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0030a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">宝志</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0030a0301">宝志，俗姓朱，金城人，生于<name role="" type="person">晋安帝</name>義兴十四年。出家道林 <lb ed="GA" n="0030a04"/>寺，师事沙门僧俭。宋太始初始、显齐建元中，神通异验，士 <lb ed="GA" n="0030a05"/>庶敬事。齐武帝收付建康狱。既而出之，犹终齐世禁其出 <lb ed="GA" n="0030a06"/>入。梁武帝即位，乃下诏曰：“志公迹拘尘垢，神遊冥寂；水火 <lb ed="GA" n="0030a07"/>不能焦濡，蛇虎不能侵惧。语其<persName>佛</persName>理则声闻以上，谈其隐 <lb ed="GA" n="0030a08"/>沦则遁仙高者，岂得以俗士常情空相拘制？何其鄙狭一 <lb ed="GA" n="0030a09"/>至于此？自今行来，随意出入，勿得复禁。”梁天监十三年灭 <lb ed="GA" n="0030a10"/>度，寿九十七示寂，自然一烛以付。後阁舍人吴庆白帝，帝 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0031a" n="0031a"/> <lb ed="GA" n="0031a01"/>曰：“大师不复留矣，烛者将以後事嘱我也。”因厚葬于锺山 <lb ed="GA" n="0031a02"/>独龙阜，敕陆倕为铭于塔内，<name role="" type="person">王筠</name>勒碑于寺门。识者曰：“志 <lb ed="GA" n="0031a03"/>公拳拳梁武，老婆心切，行时犹以本分提持，而梁武不悟， <lb ed="GA" n="0031a04"/>可惜也！”有〈十二时歌〉、〈大乘赞〉、〈不二颂〉等制入藏。其〈迷悟不 <lb ed="GA" n="0031a05"/>二颂〉尤为吃紧提撕。颂曰：</p><lg xml:id="lgGA021p0031a0511" cb:place="inline"><l>迷时以空为色 悟即以色为空</l> <lb ed="GA" n="0031a06"/><l>迷悟本无差<reg>别</reg> 色空究竟还同</l><l>愚人唤南作北 智者达无 <lb ed="GA" n="0031a07"/>西东</l><l>欲觅<persName>如来</persName>妙理 常在一念之中</l><l>阳焰本非其水 渴鹿 <lb ed="GA" n="0031a08"/>狂趁匆匆</l><l>自身虚假不实 将空更欲觅空</l><l>世人迷倒至甚 <lb ed="GA" n="0031a09"/> 如犬吠雷叿叿</l></lg><p xml:id="pGA021p0031a0907" cb:place="inline">至其前知灵迹语，若谶纬，具载《梁书･何敬 <lb ed="GA" n="0031a10"/>容传》、《梁高僧传》、《陈书･徐陵传》、魏<name role="" type="person">杨衒之</name>《洛阳伽蓝记》、《隋书･ <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0032a" n="0032a"/> <lb ed="GA" n="0032a01"/>五行志》等书，非本分，故不录。大淸雍正十二年封“一际真 <lb ed="GA" n="0032a02"/>密禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0032a03"/><p xml:id="pGA021p0032a0301">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0032a0303" cb:place="inline"><l>菩提大道 京都邺都</l><l>迷悟不二 <g ref="#CB02739">㗭</g>唎苏嚧</l><l>万万不殊 <lb ed="GA" n="0032a04"/> 一一如如</l><l>十二时中 无欠无馀</l></lg> <lb ed="GA" n="0032a05"/><p xml:id="pGA021p0032a0501">雍正十二年二月十五日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0032a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">慧思</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0032a0601">慧思，武津人，姓李氏。顶有肉髻，牛行、象视。梦梵僧劝出俗， <lb ed="GA" n="0032a07"/>乃辞亲入道。及禀具，日一食。诵《法花》等经满千遍，又阅《妙 <lb ed="GA" n="0032a08"/>勝定经》。慕禅那功德，乃至慧闻处受法；昼夜摄心，经三七 <lb ed="GA" n="0032a09"/>日，获宿智通。寻四支缓弱不能行步，自念曰：“病从业生，业 <lb ed="GA" n="0032a10"/>由心起。心源无起，外境何状？病业与身都如雲影。”如是观 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0033a" n="0033a"/> <lb ed="GA" n="0033a01"/>已，<reg>顚</reg>倒想灭，轻安如故。夏满犹无所得，深怀惭愧；放身倚 <lb ed="GA" n="0033a02"/>壁，背未至间，豁尔开悟。自是名行远闻，学侣日至。乃以大 <lb ed="GA" n="0033a03"/>小乘定慧等法，随根引喩，俾习慈忍行、奉菩萨戒焉。北齐 <lb ed="GA" n="0033a04"/>天保中，领徒南迈，止大苏山。尝示众曰：“道源不远，性海非 <lb ed="GA" n="0033a05"/>遥；但向己求，莫从他觅。觅即不得，得亦不真。”偈曰：</p><lg xml:id="lgGA021p0033a0520" cb:place="inline"><l>顿悟心 <lb ed="GA" n="0033a06"/>源开宝藏 隐显灵通现真相</l><l>独行独坐常巍巍 百亿化身 <lb ed="GA" n="0033a07"/>无数量</l><l>纵令逼塞满虚空 看时不见微尘相</l><l>可笑物兮无 <lb ed="GA" n="0033a08"/>比况 口吐明珠光晃晃</l><l>寻常见说不思议 一语标名言下 <lb ed="GA" n="0033a09"/>当</l></lg><p xml:id="pGA021p0033a0902" cb:place="inline">又偈曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0033a0905" cb:place="inline"><l>天不能盖 地不能载</l><l>无去无来无障碍 无长无 <lb ed="GA" n="0033a10"/>短无<reg>靑</reg>黄 不在中间及内外</l><l>超群出众太虚元 指物传心 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0034a" n="0034a"/> <lb ed="GA" n="0034a01"/>人不会</l></lg><p xml:id="pGA021p0034a0104" cb:place="inline">时众请讲《法花》、《般若》二经，门人智顗至“一心具万 <lb ed="GA" n="0034a02"/>行”有疑，请决，师曰：“汝所疑乃《大品》次第意耳，未是《法花》圆 <lb ed="GA" n="0034a03"/>顿旨也。吾昔于夏中一念顿发，诸法现前。吾既身证，不劳 <lb ed="GA" n="0034a04"/>致疑。”陈光大六年六月，自大苏山将四十馀僧趋南嶽，値 <lb ed="GA" n="0034a05"/>一处，林泉勝异，思曰：“此古寺也，吾昔曾居之。”掘之，基址犹 <lb ed="GA" n="0034a06"/>存。陈主屡致供养，目为大禅师。太建九年六月示寂，寿六 <lb ed="GA" n="0034a07"/>十有四。思以梁武帝天监五年生，盖与<name role="" type="person">菩提达摩</name>同时云。 <lb ed="GA" n="0034a08"/>大淸雍正十二年封“圆慧妙勝禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0034a09"/><p xml:id="pGA021p0034a0901">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0034a0903" cb:place="inline"><l>得大总持 于法自在</l><l>演教明宗 不思议海</l><l>法花三昧 <lb ed="GA" n="0034a10"/> 灯传智师</l><l>少室天台 奚隔一丝</l></lg> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0035a" n="0035a"/> <lb ed="GA" n="0035a01"/><p xml:id="pGA021p0035a0101">雍正十二年三月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0035a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">元觉</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0035a0201">元觉，字明道，春秋宋戴公之後，世为魏郡名家。随东晋渡 <lb ed="GA" n="0035a03"/>江，为永嘉人。觉龆年剃发，与兄宣法师幷为名僧。其犹子 <lb ed="GA" n="0035a04"/>二人亦与缁侣住<name role="" type="person">龙兴寺</name>巖下庵。既乃与东阳策禅师偕 <lb ed="GA" n="0035a05"/>诣曹溪；既申长鲸逆水之機，决定不疑之旨，欲遄返曹溪， <lb ed="GA" n="0035a06"/>为留一宿，时号“一宿觉”云。觉所著〈证道歌〉，得无生法忍，提 <lb ed="GA" n="0035a07"/>示最为亲切。又作〈禅宗悟修圆旨〉，全水是波，全波是水，罗 <lb ed="GA" n="0035a08"/>该三千威仪、八万细行，唱导十方，穷未来际，令彼自他兼 <lb ed="GA" n="0035a09"/>利、顿渐双忘。生于<name role="" type="person">唐高宗</name>麟德二年，灭于唐元宗开元元 <lb ed="GA" n="0035a10"/>年，盖与曹溪同时灭度焉。未灭前，有鹅千群止于寺西。及 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0036a" n="0036a"/> <lb ed="GA" n="0036a01"/>建塔，适于其处。北海李邕列其心行，录为碑铭。庆州<anchor xml:id="nkr_note_add_0036a0101" n="0036a0101"/><anchor xml:id="beg0036a0101" n="0036a0101"/>刺<anchor xml:id="end0036a0101"/>史 <lb ed="GA" n="0036a02"/>魏靖缉其遗言，刊《永嘉集》。元宗敕谥“无相禅师”，塔曰“净光”。 <lb ed="GA" n="0036a03"/>宋太宗淳化中，诏本州重修龛塔。大淸雍正十一年封“洞 <lb ed="GA" n="0036a04"/>明妙智禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0036a05"/><p xml:id="pGA021p0036a0501">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0036a0503" cb:place="inline"><l>深通妙相 莊严性空</l><l>擧足下足 在道场中</l><l>唯此道场 <lb ed="GA" n="0036a06"/> 乃水中月</l><l>明明真空 步步实蹑</l></lg> <lb ed="GA" n="0036a07"/><p xml:id="pGA021p0036a0701">雍正十一年三月十五日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0036a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">慧忠</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0036a0801">慧忠，诸<reg>曁</reg>人，姓冉氏。少而好学，既出家，遍参名宿，遊览四 <lb ed="GA" n="0036a09"/>明、天目、五岭、罗浮。承心印于能公，乃卜居黨子谷四十馀 <lb ed="GA" n="0036a10"/>年。开元中，中书侍郞王琚、太常少卿赵颐贞奏荐，诏居龙 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0037a" n="0037a"/> <lb ed="GA" n="0037a01"/>兴寺。计忠是时少亦年五十馀，至代宗大历十年示寂，盖 <lb ed="GA" n="0037a02"/>百馀<g ref="#CB28973">岁</g>矣。属安史之乱，贼寇南阳，临以白刃，词色不挠；贼 <lb ed="GA" n="0037a03"/>帅投剑罗拜。无何，群盗又至，忠曰：“不可以踵前也！”遂杖锡 <lb ed="GA" n="0037a04"/>沿江而去。不随忠去者幷遇害。肃宗再定区夏，闻其德高， <lb ed="GA" n="0037a05"/>以上元二年正月，敕内给事孙朝进驿骑迎请。肩舆上殿， <lb ed="GA" n="0037a06"/>坐而论道，称“国师”。寻敕居<name role="" type="person">千<persName>佛</persName>寺</name>，与西天大耳三藏、紫璘 <lb ed="GA" n="0037a07"/>供奉等当御辩论，为俗所传。代宗大<anchor xml:id="nkr_note_add_0037a0701" n="0037a0701"/><anchor xml:id="beg0037a0701" n="0037a0701"/>历<anchor xml:id="end0037a0701"/>八年，奏度天下名 <lb ed="GA" n="0037a08"/>山僧道万馀人，卒谥“大证禅师”。诏归黨子之香严寺，起塔 <lb ed="GA" n="0037a09"/>供养。大淸雍正十二年封“真实大证禅师”。忠将涅槃，辞唐 <lb ed="GA" n="0037a10"/>代宗，代宗曰：“师灭度後，弟子将何所记？”忠曰：“告檀越造取 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0038a" n="0038a"/> <lb ed="GA" n="0038a01"/>一所无缝塔。”代宗曰：“就师请取塔样。”忠良久，曰：“会么？”代宗 <lb ed="GA" n="0038a02"/>曰：“不会。”忠曰：“贫道去後，弟子应真却知此事，乞诏问之。”後 <lb ed="GA" n="0038a03"/>诏应真问前语，真良久，曰：“圣上会么？”代宗曰：“不会。”真述偈 <lb ed="GA" n="0038a04"/>曰：</p><lg xml:id="lgGA021p0038a0402" cb:place="inline"><l>湘之南 潭之北 中有黄金充一国</l><l>无影树下合同船 琉 <lb ed="GA" n="0038a05"/>璃殿上无知识</l></lg><p xml:id="pGA021p0038a0507" cb:place="inline">应真即耽源。</p> <lb ed="GA" n="0038a06"/><p xml:id="pGA021p0038a0601">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0038a0603" cb:place="inline"><l>未始有宗 大耳罔测</l><l>摸著鼻孔 躲避不得</l><l>无缝塔中 <lb ed="GA" n="0038a07"/> 金刚大士</l><l>剪样示人 虚空为纸</l></lg> <lb ed="GA" n="0038a08"/><p xml:id="pGA021p0038a0801">雍正十二年四月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0038a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">道一</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0038a0901">道一以唐中宗景龙三年生于汉州什邡县，俗姓马，故人 <lb ed="GA" n="0038a10"/>称马大师，亦曰<name role="" type="person">马祖</name>。生禀异姿，牛行、虎视，舌过鼻准，足成 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0039a" n="0039a"/> <lb ed="GA" n="0039a01"/>文字。年方童孺，不好嬉戏，嶷如山立，湛若川澄。及长，谓九 <lb ed="GA" n="0039a02"/>流六学不足经虑，唯宅心禅宗正觉。削发于资州唐和尙， <lb ed="GA" n="0039a03"/>受具于渝州圆律师。後闻衡嶽有让禅师为曹溪法嗣，乃 <lb ed="GA" n="0039a04"/>往参承，本珠顿朗。让禅师曰：“道一得吾心，善古今。”禅诵于 <lb ed="GA" n="0039a05"/>抚州西裡山，又南至处州龚公山，山中夔魈蛇虎自然屛 <lb ed="GA" n="0039a06"/>迹。尙书路嗣恭为连帅，聆风景慕，迎居治所，开化接人，学 <lb ed="GA" n="0039a07"/>徒雲集。赵州尝云：“<name role="" type="person">马祖</name>大师下八十馀员善知识，个个俱 <lb ed="GA" n="0039a08"/>是作家。”尝示众曰：“夫求法者应无所求。心外无<reg>别</reg><persName>佛</persName>，<persName>佛</persName>外 <lb ed="GA" n="0039a09"/>无<reg>别</reg>心。不取善，不捨恶，净秽两边俱不依怙。达罪性空，念 <lb ed="GA" n="0039a10"/>念不可得，无自性故。故三界唯心，森罗万象，一法之所印。 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0040a" n="0040a"/> <lb ed="GA" n="0040a01"/>凡所见色，皆自见心；心不自心，因色故有。汝但随时言说， <lb ed="GA" n="0040a02"/>即事即理，都无所碍。菩提道果亦复如是，于心所生，即名 <lb ed="GA" n="0040a03"/>为色。知色空故，生即不生。若了此意，乃可随时著衣吃饭， <lb ed="GA" n="0040a04"/>长养圣胎，任运过时，更有何事？”<name role="" type="person">唐德宗</name>贞元四年，登建昌 <lb ed="GA" n="0040a05"/>石门山，谓弟子曰：“吾至二月当还。”及期，跏趺归寂，遂塔于 <lb ed="GA" n="0040a06"/>石门。春秋八十，夏腊五十。<name role="" type="person">唐宪宗</name>追谥“大寂禅师”。弟子唐 <lb ed="GA" n="0040a07"/>宰相权德舆为塔铭。大淸雍正十二年封“普照大寂禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0040a08"/><p xml:id="pGA021p0040a0801">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0040a0803" cb:place="inline"><l>影留海昏 塔在石门</l><l>微言妙旨 龙藏垂文</l><l>都没交涉 <lb ed="GA" n="0040a09"/> 捉风繫雲</l><l>是一橛柴 或师之真</l></lg> <lb ed="GA" n="0040a10"/><p xml:id="pGA021p0040a1001">雍正十二年四月十五日御笔</p></cb:div> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0041a" n="0041a"/> <lb ed="GA" n="0041a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">希迁</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0041a0101">希迁，陈氏子，瑞州高安人。处胎，母即不喜茹荤血。生而岐 <lb ed="GA" n="0041a02"/>嶷，孩提如成人。六祖开化于南，乃直诣祖所。祖持其手曰： <lb ed="GA" n="0041a03"/>“苟为我弟子，当肖迁。”笑曰：“诺。”乃祝发为座下沙弥。自是上 <lb ed="GA" n="0041a04"/>下罗浮，往来三峡间。开元十六年受具足戒于罗浮，後诣 <lb ed="GA" n="0041a05"/>庐陵<name role="" type="person">淸凉山</name>，参靑原思禅师。思公之门，学者騈集；及迁之 <lb ed="GA" n="0041a06"/>来，思曰：“众角虽多，一麟足矣。”遂嗣靑原。天宝初始造衡山 <lb ed="GA" n="0041a07"/>南寺；寺之东有石，状如台，迁结庵其上，俯临众峰。时人因 <lb ed="GA" n="0041a08"/>号“石头和尙”。师以唐中宗嗣圣十七年生，德宗贞元六年 <lb ed="GA" n="0041a09"/>灭，春秋九十一，僧腊六十三。门人慧朗等六人相与建塔， <lb ed="GA" n="0041a10"/>敕谥“无际大师”，塔曰“见相”。大淸雍正十二年封“智海无际 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0042a" n="0042a"/> <lb ed="GA" n="0042a01"/>禅师”。迁答问简敏，提示切要。其居衡嶽也，让禅师每谓其 <lb ed="GA" n="0042a02"/>徒曰：“彼石头真狮子吼，必能使汝眼淸凉。”论曰：“世谓迁于 <lb ed="GA" n="0042a03"/>六祖将灭，问：‘当依何人？’祖曰：‘寻思去！’迁遵诫，昼夜寻思。首 <lb ed="GA" n="0042a04"/>座谓：‘思禅师在吉州，汝缘在彼。师言本直，汝自迷耳！’乃诣 <lb ed="GA" n="0042a05"/>吉州。思曰：‘子何方来？’迁曰：‘曹溪。’思曰：‘将得甚么来？’曰：‘未到 <lb ed="GA" n="0042a06"/>曹溪亦不失。’思曰：‘若恁么用，到曹溪作么？’曰：‘若不到曹溪， <lb ed="GA" n="0042a07"/>争知不失？’观迁答问，其时已达根源，岂有滞于言句、兀兀 <lb ed="GA" n="0042a08"/>寻思之理？且祖师直指，字字诚实，岂如世谛戏作廋词？况 <lb ed="GA" n="0042a09"/>令弟子参承何人，何妨明示？非欲令其自己证入者可比， <lb ed="GA" n="0042a10"/>又何必语焉而不详？盖後人神奇其说以见杖拂源流。大 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0043a" n="0043a"/> <lb ed="GA" n="0043a01"/>鉴先知之明，不知却是钝置伊耳。”</p> <lb ed="GA" n="0043a02"/><p xml:id="pGA021p0043a0201">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0043a0203" cb:place="inline"><l>曹溪法乳 千子齐注</l><l>厥味如何 无舌可味</l><l>从何而来 <lb ed="GA" n="0043a03"/> 从这裡去</l><l>木头碌砖 如是如是</l></lg> <lb ed="GA" n="0043a04"/><p xml:id="pGA021p0043a0401">雍正十二年五月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0043a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">唯俨</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0043a0501">唯俨，俗姓寒，绛县人，以<name role="" type="person">唐肃宗</name>乾元二年生。代宗大<anchor xml:id="nkr_note_add_0043a0501" n="0043a0501"/><anchor xml:id="beg0043a0501" n="0043a0501"/>历<anchor xml:id="end0043a0501"/>八 <lb ed="GA" n="0043a06"/>年纳戒于衡<name role="" type="person">嶽寺</name>，律行严密。既而南造石头，谒迁禅师，求 <lb ed="GA" n="0043a07"/>直指之旨。迁令谒马师，一居三年。一问：“子近日见处作么 <lb ed="GA" n="0043a08"/>生？”俨曰：“皮肤脱落尽，唯有一真实。”一乃遣归石头。一日在 <lb ed="GA" n="0043a09"/>石上坐次，石头问曰：“汝作么？”曰：“一切不为。”石头云：“恁么即 <lb ed="GA" n="0043a10"/>闲坐也。”曰：“若闲坐即为也。”石头云：“汝道不为，且不为个什 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0044a" n="0044a"/> <lb ed="GA" n="0044a01"/>么？”曰：“千圣亦不识。”石头乃以偈赞之。後居澧州药山，海众 <lb ed="GA" n="0044a02"/>雲会。与道吾、雲巖、高沙弥、庞居士辈提唱宗乘，振戛圆音。 <lb ed="GA" n="0044a03"/>朗州刺史李<reg>翱</reg>者，韩愈弟子也；入山见俨，不觉自释所负， <lb ed="GA" n="0044a04"/>欣惬作礼。相国崔群、常侍温造，亦每问道焉。<name role="" type="person">唐文宗</name>太和 <lb ed="GA" n="0044a05"/>二年，告众云：“法堂<reg>颓</reg>矣！”众不喩，率人擧大木支柱。俨拊掌 <lb ed="GA" n="0044a06"/>大笑，合掌顺寂。春秋七十，夏腊五十三。敕谥“宏道大师”，塔 <lb ed="GA" n="0044a07"/>曰“化城”。大淸雍正十二年封“达宗宏道禅师”。俨嗣石头，于 <lb ed="GA" n="0044a08"/>六祖为第四世。李<reg>翱</reg>初见俨，俨时诵经不顾。<reg>翱</reg>问：“如何是 <lb ed="GA" n="0044a09"/>道？”俨以手指上下曰：“雲在天，水在甁。”又一夜登山经行，雲 <lb ed="GA" n="0044a10"/>开见月，大笑一声，闻澧阳东九十里许。李<reg>翱</reg>赠诗曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0044a1021" cb:place="inline"><l>炼得 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0045a" n="0045a"/> <lb ed="GA" n="0045a01"/>身形似鹤形 千株松下两函经</l><l>我来问道无馀话 雲在靑 <lb ed="GA" n="0045a02"/>天水在甁</l></lg><p xml:id="pGA021p0045a0205" cb:place="inline">又曰：</p><lg xml:id="lgGA021p0045a0207" cb:place="inline"><l>选得幽居惬野情 终年无送亦无迎</l><l>有时 <lb ed="GA" n="0045a03"/>直上孤峰顶 月下披雲啸一声</l></lg> <lb ed="GA" n="0045a04"/><p xml:id="pGA021p0045a0401">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0045a0403" cb:place="inline"><l>针扎不入 非思量地</l><l>石上栽花 荣枯两是</l><l>高高山顶 <lb ed="GA" n="0045a05"/> 深深海底</l><l>立斯行斯 非师本位</l></lg> <lb ed="GA" n="0045a06"/><p xml:id="pGA021p0045a0601">雍正十二年五月十五日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0045a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">澄观</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0045a0701">澄观，姓夏<anchor xml:id="nkr_note_add_0045a0701" n="0045a0701"/><anchor xml:id="beg0045a0701" n="0045a0701"/>侯<anchor xml:id="end0045a0701"/>，越州山阴人，生于唐元宗天宝间。年十一，依 <lb ed="GA" n="0045a08"/><name role="" type="person">宝林寺</name>霈禅师出家。及长，遍寻名山，旁求秘藏。既具戒，从 <lb ed="GA" n="0045a09"/>润州栖霞醴律师学相部律。诣金陵元壁法师，传关河三 <lb ed="GA" n="0045a10"/>论。在<name role="" type="person">瓦官寺</name>，传《起信》、《涅槃》。于淮南法藏，受海东《起信疏》義<anchor xml:id="nkr_note_orig_0045001" n="0045001"/>。 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0046a" n="0046a"/> <lb ed="GA" n="0046a01"/>就苏州湛然法师，习《天台止观》、《法花》、《维摩》等经疏。谒牛头 <lb ed="GA" n="0046a02"/>忠禅师、径山钦禅师，咨决南宗心要。复见慧雲禅师，了北 <lb ed="GA" n="0046a03"/>宗元理，兼习儒门经传、子史、小学、苍、雅；学天竺悉昙诸部， <lb ed="GA" n="0046a04"/>通秘咒仪轨。博闻多能，出于天性。以语言文字作<persName>佛</persName>事，用 <lb ed="GA" n="0046a05"/>烟墨缃素演圆音。北遊五台，讲《花严经》，幷演诸论；更撰经 <lb ed="GA" n="0046a06"/>疏，起于<name role="" type="person">唐德宗</name>兴元元年正月，成于贞元三年十二月。既 <lb ed="GA" n="0046a07"/>而德宗遣中使李辅光宣诏入都，与<name role="" type="person">罽宾</name>三藏般若译乌 <lb ed="GA" n="0046a08"/>茶国王所进《花严》後分四十卷。又诏令造疏，遂于终南草 <lb ed="GA" n="0046a09"/>堂寺编成十卷进呈。敕令两街各讲一通。撰疏时，池生嘉 <lb ed="GA" n="0046a10"/>莲五枝，一花皆有三节。寻奉诏译《守护国界主经》。唐顺宗 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0047a" n="0047a"/> <lb ed="GA" n="0047a01"/>在春<reg>宫</reg>时，常垂教令，述《了義》一卷、《心要》一卷。观平生依法 <lb ed="GA" n="0047a02"/>修行，如命尽形，不出梵网。寂于<name role="" type="person">唐宪宗</name>元和年间，春秋七 <lb ed="GA" n="0047a03"/>十。所著述甚富，列在法林。其答唐顺宗《心要》一书，可谓横 <lb ed="GA" n="0047a04"/>该三界一切处、竖彻三际一切时，函盖无馀、神妙破的。学 <lb ed="GA" n="0047a05"/>人于此荐得，入流无所。大淸雍正十二年封“妙正真乘禅 <lb ed="GA" n="0047a06"/>师”。</p> <lb ed="GA" n="0047a07"/><p xml:id="pGA021p0047a0701">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0047a0703" cb:place="inline"><l>六根尘识 遍含法界</l><l>严净毘尼 极乐自在</l><l>八教五乘 <lb ed="GA" n="0047a08"/> 莲雲叆叇</l><l>层映褈褈 各各无碍</l></lg> <lb ed="GA" n="0047a09"/><p xml:id="pGA021p0047a0901">雍正十二年六月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0047a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">寒山</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0047a1001">天台寒山子者，不知何许人也。自昔以豐干有“寒山文殊、 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0048a" n="0048a"/> <lb ed="GA" n="0048a01"/>拾得普贤”之语，遂谓文殊、普贤在唐末应化为二大士；又 <lb ed="GA" n="0048a02"/>自为“和合二圣”云。其住世亦莫知其纪年，且无氏族名字。 <lb ed="GA" n="0048a03"/>唐兴县西有寒、暗二巖，以其居寒巖中，则曰寒山子也。冠 <lb ed="GA" n="0048a04"/>桦皮，衣破襦，时就<name role="" type="person">国淸寺</name>，从拾得取众僧残食食之。或时 <lb ed="GA" n="0048a05"/>叫噪慢骂，寺僧以杖逼逐，则大笑而去。人皆以为风狂贫 <lb ed="GA" n="0048a06"/>子。一日豐干告之曰：“汝与我遊五台，即我同流。”曰：“我不去！” <lb ed="GA" n="0048a07"/>干曰：“汝不是我同流。”寒却问干：“汝去五台作么？”干曰：“礼文 <lb ed="GA" n="0048a08"/>殊。”曰：“汝不是我同流！”後豐干为阊闾邱太守治头风，且令入 <lb ed="GA" n="0048a09"/>山访寒、拾。阊邱竟造二人所礼拜。寺僧惊愕曰：“大官何拜 <lb ed="GA" n="0048a10"/>风狂汉耶？”寒山执阊邱手笑曰：“豐干饶舌！”自此寒、拾相携 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0049a" n="0049a"/> <lb ed="GA" n="0049a01"/>去，更不复入寺。赵州谂者，当时宗匠，海内所钦。行脚至天 <lb ed="GA" n="0049a02"/>台，礼二士，相问答，有“久向国淸有寒拾”之语。而<name role="" type="person">国淸寺</name>僧 <lb ed="GA" n="0049a03"/>见太守作礼，然後愕然，足知一寺皆哑羊也。阊邱又往寒 <lb ed="GA" n="0049a04"/>巖拜问，送衣裳、药物，寒山但云“贼！贼！”即退入石穴中，高唱 <lb ed="GA" n="0049a05"/>曰：“报汝诸人，各各努力！”穴竟不可寻，遂<reg>绝</reg>踪迹。阊邱乃令 <lb ed="GA" n="0049a06"/>寺僧道翘寻其遗句于林葉、石壁、村墅、垣落间，得寒山诗 <lb ed="GA" n="0049a07"/>三百馀首、拾得诗五十馀首。其言句幷是圆宗极则，如理 <lb ed="GA" n="0049a08"/>实谈，从<persName>佛</persName>口宣，作将来眼。大淸雍正十一年封“妙觉普度 <lb ed="GA" n="0049a09"/>和圣寒山大士”。</p> <lb ed="GA" n="0049a10"/><p xml:id="pGA021p0049a1001">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0049a1003" cb:place="inline"><l>天然独立 无有伴侣</l><l>净洁空明 何能何所</l><l>石壁题诗 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0050a" n="0050a"/> <lb ed="GA" n="0050a01"/> 寒巖独坐</l><l>三际十方 金刚常住</l></lg> <lb ed="GA" n="0050a02"/><p xml:id="pGA021p0050a0201">雍正十一年六月十五日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0050a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">拾得</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0050a0301">拾得，天台<name role="" type="person">国淸寺</name>行者。寺舂穀僧豐干山行至赤城，道侧 <lb ed="GA" n="0050a04"/>闻孺子泣声，寻得之，问其由，曰：“孤弃于此久矣！”遂携至寺， <lb ed="GA" n="0050a05"/>付典座僧：“有来追寻者，付还之。”久之寂然，沙门灵熠乃受 <lb ed="GA" n="0050a06"/>而抚育以长，名拾得。拾得诗云“从来是拾得”，不是偶然称 <lb ed="GA" n="0050a07"/>也。初知寺中食堂香灯，一日忽登座，与<persName>佛</persName>像对槃而食，呼 <lb ed="GA" n="0050a08"/>憍陈如为小果声闻，旁若无人，执箸大笑。熠乃白尊宿，罢 <lb ed="GA" n="0050a09"/>其堂任，令入厨下涤器。拾得每洗钵已，即收残食，截巨竹 <lb ed="GA" n="0050a10"/>筒盛之，待寒山子来负而去。每与寒山子聚语，或同笑舞， <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0051a" n="0051a"/> <lb ed="GA" n="0051a01"/>此啐彼啄，<g ref="#CB31256">共</g>演圆音。寺僧不知其何说也。有护伽蓝神庙， <lb ed="GA" n="0051a02"/>每日僧厨下食为鸟所掠，拾得以杖抶之曰：“汝食不能护， <lb ed="GA" n="0051a03"/>安能护伽蓝乎？”其夕，神附梦于合寺僧曰：“拾得打我！”诘旦 <lb ed="GA" n="0051a04"/>说梦，一寺纷然。又寺僧说戒次，拾得驱群牛至僧所集堂 <lb ed="GA" n="0051a05"/>前，倚门拊掌大笑曰：“悠悠者聚头。”首座叱曰：“淸净戒壇，风 <lb ed="GA" n="0051a06"/>汉何得喧碍！”拾得曰：“我不放牛也，此群牛者多是此寺知 <lb ed="GA" n="0051a07"/>事僧。”乃呼亡僧法号，其牛一一应声而过。阊邱太守从豐 <lb ed="GA" n="0051a08"/>干之言，入寺向二大士致敬，拾得遂与寒山子出寺去，不 <lb ed="GA" n="0051a09"/>知所终。寺僧道翘奉阊邱之命，搜录两人语句于寺土地 <lb ed="GA" n="0051a10"/>庙壁，得拾得诗偈五十许首，今附《寒山集》中行于世。大淸 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0052a" n="0052a"/> <lb ed="GA" n="0052a01"/>雍正十一年封“圆觉慈度合圣拾得大士”。</p> <lb ed="GA" n="0052a02"/><p xml:id="pGA021p0052a0201">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0052a0203" cb:place="inline"><l>曾不将来 谁其拾得</l><l>放下笤帚 一切常寂</l><l>凡愚奚知 <lb ed="GA" n="0052a03"/> 自亦不识</l><l>任运腾腾 无为之力</l></lg> <lb ed="GA" n="0052a04"/><p xml:id="pGA021p0052a0401">雍正十一年七月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0052a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">希运</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0052a0501">希运，闽人。十岁出家于高安黄蘗寺。额间有肉珠隆起，仪 <lb ed="GA" n="0052a06"/>貌修伟。遊天台，逢一僧偕行。属涧水暴涨，其僧蹑波如地。 <lb ed="GA" n="0052a07"/>既登彼岸，足不沾水，招运曰：“渡来、渡来！”运诃之曰：“自了汉！” <lb ed="GA" n="0052a08"/>其僧歎曰：“子真大乘法器。”至京路间乞食次，遇一老妪咨 <lb ed="GA" n="0052a09"/>决元旨，乃曰：“此五障身曾参南阳忠国师来，师若欲了此 <lb ed="GA" n="0052a10"/>一大事，须往南昌见马大师。”运如其语，往南昌。时<name role="" type="person">马祖</name>道 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0053a" n="0053a"/> <lb ed="GA" n="0053a01"/>一已示寂，乃参百丈。一日百丈擧<name role="" type="person">马祖</name>“震威一喝、三日耳 <lb ed="GA" n="0053a02"/>聋”悟由，运言下证入，遂嗣百丈。後居洪州<name role="" type="person">大安寺</name>，学者奔 <lb ed="GA" n="0053a03"/>凑。运尝示人曰：“一切色是<persName>佛</persName>色，一切声是<persName>佛</persName>声；见一切法 <lb ed="GA" n="0053a04"/>即见一切心。一切法本空，心即不无；不无即妙有。有亦不 <lb ed="GA" n="0053a05"/>有，不有亦有，即真空妙有。六道四生、山河大地，有性无性， <lb ed="GA" n="0053a06"/>元同一体。言同者，名相亦空；有亦空，无亦空，尽恒沙世界 <lb ed="GA" n="0053a07"/>原是一空。谁是授记人？谁是成<persName>佛</persName>人？谁是得法人？”相国裴 <lb ed="GA" n="0053a08"/>休出<reg>镇</reg>宛陵，建大禅院，延运说法。以运出家<reg>黄</reg>蘗，仍以黄 <lb ed="GA" n="0053a09"/>蘗名其寺。运示裴休幾千万言，甚得心无心地、法性空位。 <lb ed="GA" n="0053a10"/>休亦有〈传心偈〉述所证，为运法嗣。运于曹溪为五世孙，其 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0054a" n="0054a"/> <lb ed="GA" n="0054a01"/>俗姓及年岁，载籍莫考。以<name role="" type="person">唐宣宗</name>大中年间示寂。其嗣临 <lb ed="GA" n="0054a02"/>济元，支流繁衍，于今最盛。谥“断际禅师”，塔曰“廣业”。大淸雍 <lb ed="GA" n="0054a03"/>正十二年封“正觉断际禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0054a04"/><p xml:id="pGA021p0054a0401">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0054a0403" cb:place="inline"><l>黄蘗吐舌 百丈耳聋</l><l>震威一喝 临济宗风</l><l>到此化城 <lb ed="GA" n="0054a05"/> 须达宝所</l><l>大方廣地 本无寸土</l></lg> <lb ed="GA" n="0054a06"/><p xml:id="pGA021p0054a0601">雍正十二年七月十五日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0054a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">从谂</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0054a0701">从谂，郝氏子，靑州临淄人，或云曹州郝鄕人，以<name role="" type="person">唐代宗</name>大 <lb ed="GA" n="0054a08"/>历十三年生。童稚之岁，孤介不群。其披剃也，或云靑州龙 <lb ed="GA" n="0054a09"/>兴伽蓝，或云曹州扈通院。其纳戒也，在嵩琉璃壇。自为沙 <lb ed="GA" n="0054a10"/>弥，参南泉，愿禅师即深器之，许为入室。一日问南泉：“如何 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0055a" n="0055a"/> <lb ed="GA" n="0055a01"/>是道？”泉云：“平常心是道。”云：“还可趣向否？”泉云：“拟向即乖。”云： <lb ed="GA" n="0055a02"/>“不拟时，如何知是道？”泉云：“道不属知、不属不知。知是妄觉， <lb ed="GA" n="0055a03"/>不知是无记。若是真达不疑之道，犹如太虚，廓然虚豁，岂 <lb ed="GA" n="0055a04"/>可强是非耶！”言下顿悟元旨，心如朗月。乃往嵩山受戒，寻 <lb ed="GA" n="0055a05"/>返南泉。既而遊历宝寿、盐官、夹山、五台，因住赵郡观音院。 <lb ed="GA" n="0055a06"/>时藩镇王景崇、王镕父子封王于赵，谂慈雲所润，归心礼 <lb ed="GA" n="0055a07"/>足，道化大行；凡所擧扬，天下传之，号“赵州门风”。唐昭宗乾 <lb ed="GA" n="0055a08"/>寧四年右脇而寂，寿一百二十岁。谂出南泉愿，愿出<name role="" type="person">马祖</name> <lb ed="GA" n="0055a09"/>一，一出南嶽让，让出曹溪，凡五世。诸方私谥“真际大师”。大 <lb ed="GA" n="0055a10"/>淸雍正十一年封“圆证直指真际禅师”。</p> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0056a" n="0056a"/> <lb ed="GA" n="0056a01"/><p xml:id="pGA021p0056a0101">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0056a0103" cb:place="inline"><l>赵州石桥 度驴度马</l><l>老僧平生 用不尽者</l><l>过得此关 <lb ed="GA" n="0056a02"/> 东院西也</l><l>明月淸风 非其俦亚</l></lg> <lb ed="GA" n="0056a03"/><p xml:id="pGA021p0056a0301">雍正十一年八月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0056a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">景岑</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0056a0401">景岑，号招贤。其氏族、里居、出家、具戒因缘俱莫考。初住鹿 <lb ed="GA" n="0056a05"/>苑，其後居无定所；但任缘接物，随请说法。化行湖南长沙， <lb ed="GA" n="0056a06"/>时众谓之“长沙和尙”。初岑久住南泉，献投機偈曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0056a0620" cb:place="inline"><l>今日还 <lb ed="GA" n="0056a07"/>鄕入大门 南泉亲道遍乾坤</l><l>法法分明皆祖父 迴头惭愧 <lb ed="GA" n="0056a08"/>好儿孙</l></lg><p xml:id="pGA021p0056a0804" cb:place="inline">南泉愿偈答曰：</p><lg xml:id="lgGA021p0056a0810" cb:place="inline"><l/></lg><p xml:id="pGA021p0056a0810" cb:place="inline">今日投機事莫论 南泉不道遍乾 <lb ed="GA" n="0056a09"/>坤</p><lg xml:id="lgGA021p0056a0902" cb:place="inline"><l>还鄕尽是儿孙事 祖父从来不出门</l></lg>遂嗣南泉。僧问：“和 <lb ed="GA" n="0056a10"/>尙继嗣何人？”岑曰：“我无人得继嗣。”僧曰：“还参学也无？”曰：“我 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0057a" n="0057a"/> <lb ed="GA" n="0057a01"/>自参学。”僧曰：“师意如何？”以偈示曰：<lg type="regular" xml:id="lgGA021p0057a0114" cb:place="inline"><l>虚空问万象 万象答虚 <lb ed="GA" n="0057a02"/>空</l><l>谁人亲得闻 木叉丱角童</l></lg><p xml:id="pGA021p0057a0212" cb:place="inline">後瑞圣通得其提持；岑示寂 <lb ed="GA" n="0057a03"/>後，通以弟子礼事之。岑常与仰山寂玩月次，寂曰：“人人尽 <lb ed="GA" n="0057a04"/>有这个，只是用不得。”岑曰：“恰是请汝用。”寂曰：“尔作么生用？” <lb ed="GA" n="0057a05"/>岑劈胸与一踏，寂曰：“<g ref="#CB01403">㘞</g>直下似个大虫。”自此诸方称为“岑 <lb ed="GA" n="0057a06"/>大虫”。岑言句洞明，提持直截，如香象渡河，步步到底；如养 <lb ed="GA" n="0057a07"/>由架箭，一一穿杨；尽为破的之文，皆是穷源之说。其与讲 <lb ed="GA" n="0057a08"/>经供奉皓月论三德涅槃及教中幻意，又与僧论<persName>佛</persName>与文 <lb ed="GA" n="0057a09"/>殊、观音、普贤真体妙用，幷宏深微妙，廓彻圆融。学者真参 <lb ed="GA" n="0057a10"/>实悟，得了自心；发书观之，自然冥契。岑住世若干岁，不见 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0058a" n="0058a"/> <lb ed="GA" n="0058a01"/>于方策。考普愿以<name role="" type="person">唐德宗</name>贞元间倡化南泉，岑预法席；其 <lb ed="GA" n="0058a02"/>後瑞圣通诣岑参承，约在唐宣懿间，则岑寿少亦当七八 <lb ed="GA" n="0058a03"/>十矣。大淸雍正十二年封“洞妙朗净禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0058a04"/><p xml:id="pGA021p0058a0401">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0058a0403" cb:place="inline"><l>幻本来真 水月天月</l><l>说水说天 皆为强说</l><l>真本无生 <lb ed="GA" n="0058a05"/> 幻亦不灭</l><l>无灭无生 天然成<persName>佛</persName></l></lg> <lb ed="GA" n="0058a06"/><p xml:id="pGA021p0058a0601">雍正十二年八月十五日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0058a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">灵祐</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0058a0701">灵祐，福州长溪人，俗姓赵。丱角之岁，有天人降其庭，谓家 <lb ed="GA" n="0058a08"/>老曰：“此童，<persName>佛</persName>之真子。”衢巷之人谛观焉。年十五，依本郡恒 <lb ed="GA" n="0058a09"/>法师，执劳什伯于众。年二十剃发，三年具戒。入天台，遇寒 <lb ed="GA" n="0058a10"/>山子于途，谓曰：“千山万水，遇潭即止；获无價宝，赈恤诸子。” <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0059a" n="0059a"/> <lb ed="GA" n="0059a01"/>遂诣泐潭，参百丈，顿了祖意。司马头陀者，精鉴人伦、地理 <lb ed="GA" n="0059a02"/>者也；百丈曰：“老僧欲住<reg>沩</reg>山，可乎？”曰：“和尙是骨人，彼肉山 <lb ed="GA" n="0059a03"/>也，居之，徒不满千。”乃唤华林，曰：“不可。”唤祐至，曰：“此正沩山 <lb ed="GA" n="0059a04"/>主矣！”百丈是夜召师，以沩山付嘱。时华林为第一座，不平。 <lb ed="GA" n="0059a05"/>百丈云：“若能对众下得一语出格，当与住持！”即指净甁，问 <lb ed="GA" n="0059a06"/>云：“不得唤作净甁，汝唤作甚么？”华林云：“不可唤作木<g ref="#CB01269">𣔻</g>也。” <lb ed="GA" n="0059a07"/>百丈不肯。问祐，祐踢倒净甁，百丈笑云：“第一座输却山矣。” <lb ed="GA" n="0059a08"/>是山峭<reg>绝</reg>，夐无人烟。祐饮泉饭橡，猿鹿为伍。山下居民稍 <lb ed="GA" n="0059a09"/>稍知信，为营梵宇。襄阳帅李景让奏表山门为同庆寺。相 <lb ed="GA" n="0059a10"/>国裴休、崔愼幷崇师礼。祐敷扬宗教四十馀年，达者不可 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0060a" n="0060a"/> <lb ed="GA" n="0060a01"/>勝数。入室弟子四十一人，仰山寂为上首，世号<anchor xml:id="nkr_note_add_0060a0101" n="0060a0101"/><anchor xml:id="beg0060a0101" n="0060a0101"/>沩<anchor xml:id="end0060a0101"/>仰宗焉。 <lb ed="GA" n="0060a02"/>自曹溪传南嶽让，以迄于祐，凡五世。祐，<name role="" type="person">唐代宗</name>大历七年 <lb ed="GA" n="0060a03"/>生，宣宗大中七年灭，春秋八十三，夏腊五十九。敕谥“大圆 <lb ed="GA" n="0060a04"/>禅师”，塔曰“淸净”。大淸雍正十一年封“灵觉大圆禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0060a05"/><p xml:id="pGA021p0060a0501">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0060a0503" cb:place="inline"><l>道人之心 一泓秋水</l><l>无事无为 澄渟淡<reg>泞</reg></l><l>不受一尘 <lb ed="GA" n="0060a06"/> 无渠下嘴</l><l>不捨一法 全在裡许</l></lg> <lb ed="GA" n="0060a07"/><p xml:id="pGA021p0060a0701">雍正十二年九月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0060a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">義元</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0060a0801">義<anchor xml:id="nkr_note_add_0060a0801" n="0060a0801"/>元，邢氏子，曹州南华人。幼负出尘之志，及落发进具，便 <lb ed="GA" n="0060a09"/>慕禅宗。初在黄蘗，随众参侍，问“如何是祖师西来的的意”， <lb ed="GA" n="0060a10"/>黄蘗便打。三问三打，乃辞去。参大愚，言下顿契黄蘗无意 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0061a" n="0061a"/> <lb ed="GA" n="0061a01"/>之意，乃返黄蘗，黄蘗印可。从此啐啄同时，了然通彻。乃北 <lb ed="GA" n="0061a02"/>归鄕土，俯徇赵人之请，住于城南临济。其炉<g ref="#CB34470">钩</g>所铸，煜烁 <lb ed="GA" n="0061a03"/>古今。迄今千五百年，嗣法者幾遍震旦。自曹溪传南嶽让， <lb ed="GA" n="0061a04"/>以迄于元，凡六世。元建三元三要、四喝、四宾主等，为拣魔 <lb ed="GA" n="0061a05"/>辨异，门庭施设。尝曰：“山僧无一法与人，只是治病解缚。盖 <lb ed="GA" n="0061a06"/>此本与向上事没交涉，後之执指为月者，于此每多金鍮 <lb ed="GA" n="0061a07"/>混杂云。”平日应機多用喝，世传“临济喝”。其示语有曰：“不被 <lb ed="GA" n="0061a08"/>境转，处处用境；东涌西没，南涌北没；中涌边没，边涌中没。 <lb ed="GA" n="0061a09"/>履水如地，履地如水。缘何如此？为达四大如梦如幻故。听 <lb ed="GA" n="0061a10"/>法者非尔四大，能用尔四大。若如是见得，便乃去住自由。” <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0062a" n="0062a"/> <lb ed="GA" n="0062a01"/>又云：“目前用处，始终不异。处处不碍，是活文殊。一念心无 <lb ed="GA" n="0062a02"/>差<reg>别</reg>光，处处总是普贤。一念心能自在，随处解脱。此观音 <lb ed="GA" n="0062a03"/>三昧法，互为主伴；显即一时显，隐即一时隐。一即三，三即 <lb ed="GA" n="0062a04"/>一。”唐懿宗咸通八年示寂，敕谥“慧照大师”，塔曰“澄虚”。大淸 <lb ed="GA" n="0062a05"/>雍正十二年封“真常慧照禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0062a06"/><p xml:id="pGA021p0062a0601">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0062a0603" cb:place="inline"><l>无依道人 诸<persName>佛</persName>之母</l><l>痛与三十 免教出醜</l><l>如是无依 <lb ed="GA" n="0062a07"/> 可受棒否</l><l>棒亦无依 谁与谁受</l></lg> <lb ed="GA" n="0062a08"/><p xml:id="pGA021p0062a0801">雍正十二年九月十五日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0062a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">慧寂</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0062a0901">慧寂，俗姓葉，韶州怀化人也。年九岁，于廣州和安寺投通 <lb ed="GA" n="0062a10"/>禅师出家。十四，父母取归，欲与议婚，寂断指誓求正法。夜 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0063a" n="0063a"/> <lb ed="GA" n="0063a01"/>有白光二道，从曹溪直贯其舍。父母悟其诚感，乃与削染。 <lb ed="GA" n="0063a02"/>初参耽源真，数年谒大沩祐。于时尙未具戒，祐问曰：“汝是 <lb ed="GA" n="0063a03"/>有主沙弥、无主沙弥？”寂曰：“有主。”祐曰：“在甚么处？”寂从西过 <lb ed="GA" n="0063a04"/>东立，祐大异之。寂问：“如何是真<persName>佛</persName>住处？”祐曰：“有思无思之 <lb ed="GA" n="0063a05"/>妙，返思灵焰之无穷。思尽还源，性相常住。事理不二，真<persName>佛</persName> <lb ed="GA" n="0063a06"/>如如。”师于言下顿悟。寻往江陵受戒，复还大沩，前後十五 <lb ed="GA" n="0063a07"/>载。父子共阐元旨，化度学人。其心源契合，啐啄同时，正如 <lb ed="GA" n="0063a08"/>迦陵频伽声应音圆，狮子三岁儿便能大哮吼。既住仰山， <lb ed="GA" n="0063a09"/>时归省觐。祐亦数遣信共相提唱，後世因传为沩仰宗法。 <lb ed="GA" n="0063a10"/>父子继述之盛，冠<reg>绝</reg>古今。寂初于耽源处，受忠国师所传 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0064a" n="0064a"/> <lb ed="GA" n="0064a01"/>曹溪九十七圆相；其後接人，每用以施设。宗徒传之，谓仰 <lb ed="GA" n="0064a02"/>山门风。然考耽源传示日，寂一见即焚却。异时，耽源问之， <lb ed="GA" n="0064a03"/>寂曰：“寂一览已知，但用得，不可执本。和尙若要，重录不难。” <lb ed="GA" n="0064a04"/>即重集以呈，更无遗失。其後沩山作圆相，中书“日”字示寂， <lb ed="GA" n="0064a05"/>寂亦作此相于地，以脚抹之。然则寂所受者，法法何曾法？ <lb ed="GA" n="0064a06"/>学者于此不得入海算沙、自取目眩矣！寂後居东平山，年 <lb ed="GA" n="0064a07"/>七十七示灭。门人迁归仰山，塔曰“妙光”，谥“智通禅师”。大淸 <lb ed="GA" n="0064a08"/>雍正十一年加封“真证智通禅师”。寂之示灭盖在唐宣懿 <lb ed="GA" n="0064a09"/>间，溯其生年当在德宗时，少沩山祐十馀岁。寂平生多遇 <lb ed="GA" n="0064a10"/>异僧，有称之为小释迦者，故世号“小释迦”云。</p> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0065a" n="0065a"/> <lb ed="GA" n="0065a01"/><p xml:id="pGA021p0065a0101">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0065a0103" cb:place="inline"><l>鼠粪黄金 一手拈出</l><l>奋迅爪牙 接機利物</l><l>实即是权 <lb ed="GA" n="0065a02"/> 权即是实</l><l>惊散野豻 狮子在窟</l></lg> <lb ed="GA" n="0065a03"/><p xml:id="pGA021p0065a0301">雍正十二年十月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0065a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">良价</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0065a0401">良价，俗姓俞，会稽诸曁人，以<name role="" type="person">唐宪宗</name>元和二年生。少从师 <lb ed="GA" n="0065a05"/>念《般若经》，问“无根尘”義，其师骇曰：“吾非汝师。”即指往五泄 <lb ed="GA" n="0065a06"/>山，礼默禅师披剃，年二十一具戒于嵩山。首谒南泉，次参 <lb ed="GA" n="0065a07"/>沩山。擧忠国师“无情说法”公案，沩山云：“父母所生口，终不 <lb ed="GA" n="0065a08"/>为汝说。”价不契，乃令谒雲巖，疑情顿寝。述偈曰：“若将耳听 <lb ed="GA" n="0065a09"/>声不现，眼处闻声方得知。”雲巖曰：“价阇黎承当个事，大须 <lb ed="GA" n="0065a10"/>审细。”後因过水睹影，了彻前旨。述偈曰：</p><lg xml:id="lgGA021p0065a1016" cb:place="inline"><l>切忌从他觅 迢迢 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0066a" n="0066a"/> <lb ed="GA" n="0066a01"/>与我疏</l><l>我今独自往 处处得逢渠</l><l>渠今正是我 我今不是 <lb ed="GA" n="0066a02"/>渠</l><l>应须恁么会 方得契如如</l></lg><p xml:id="pGA021p0066a0212" cb:place="inline">常曰：“直须心心不触物，步步 <lb ed="GA" n="0066a03"/>无处所，常不间断，稍得相应。”又曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0066a0314" cb:place="inline"><l>道无心合人 人无心合 <lb ed="GA" n="0066a04"/>道</l><l>欲识个中意 一老一不老</l></lg><p xml:id="pGA021p0066a0412" cb:place="inline">在泐潭寻译大藏，纂《大乘经 <lb ed="GA" n="0066a05"/>要》一卷，激励道俗。又作〈五位君臣颂〉，明“正中偏、偏中正、正 <lb ed="GA" n="0066a06"/>中来、兼中至、兼中到”。其後因付嘱曹山寂，复述其旨要，其 <lb ed="GA" n="0066a07"/>词层映交光，诚得宝镜三昧，禅门谓之“曹洞宗”。<name role="" type="person">唐宣宗</name>大 <lb ed="GA" n="0066a08"/>中末，始于新豐山开堂，後盛化于豫章高安之洞山。唐懿 <lb ed="GA" n="0066a09"/>宗咸通十年顺化，大众恋慕，价忽开目起曰：“出家之人岂 <lb ed="GA" n="0066a10"/>得心附著于物耶？”召主事僧营斋曰：“斋毕乃行。”众故延之， <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0067a" n="0067a"/> <lb ed="GA" n="0067a01"/>至七日斋具，价亦随斋谓众曰：“此斋可名愚痴矣！”寿六十 <lb ed="GA" n="0067a02"/>三，腊四十二，谥“悟本大师”，塔曰“真觉”。大淸雍正十二年封 <lb ed="GA" n="0067a03"/>“净觉悟本禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0067a04"/><p xml:id="pGA021p0067a0401">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0067a0403" cb:place="inline"><l>本来面目 不行鸟道</l><l>方便垂手 正偏兼到</l><l>五五三三 <lb ed="GA" n="0067a05"/> 天真而妙</l><l>月住波流 粼粼金藻</l></lg> <lb ed="GA" n="0067a06"/><p xml:id="pGA021p0067a0601">雍正十二年十月十五日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0067a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">大同</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0067a0701">大同，怀寧人，姓刘氏。髫龄依洛下保唐满禅师出家。初习 <lb ed="GA" n="0067a08"/>《止观》，次阅《花严》，获窥性海，耽慕真宗，乃诣翠微山谒无学 <lb ed="GA" n="0067a09"/>禅师。一日无学在法堂经行，同问：“西来密旨，和尙如何示 <lb ed="GA" n="0067a10"/>人？”无学驻步。步时同又请，无学曰：“更要第二勺恶水作么？” <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0068a" n="0068a"/> <lb ed="GA" n="0068a01"/>同乃礼谢而退。无学曰：“莫躲却！”同曰：“时至根苗自生。”由是 <lb ed="GA" n="0068a02"/>如冰释水，任性捲舒；乃归故里，隐投子山，结茅而居。赵州 <lb ed="GA" n="0068a03"/>从谂向其元风，行脚到投子相访。一时问答之语，诸方传 <lb ed="GA" n="0068a04"/>播天下，雲水禅侣奔凑门下。雪峰義存曾造法席，被其钳 <lb ed="GA" n="0068a05"/>锤。“五鹿岳岳，朱雲折其角”，不是过也。同住投子三十馀年， <lb ed="GA" n="0068a06"/>陶铸学徒如金鎞刮眼，运釿成风，辩才无碍，有“狮子无畏” <lb ed="GA" n="0068a07"/>之目，乃其直截提持向上，实为檀那法食，能令随器大小 <lb ed="GA" n="0068a08"/>幷饱香饭妙味，非肯以舌锋支拄人者。同尝在京赴檀越 <lb ed="GA" n="0068a09"/>斋，檀越将一槃草来；同拳两手安头上，檀越便将斋来。後 <lb ed="GA" n="0068a10"/>有僧问：“和尙在京赴斋意旨如何？”同曰：“观世音菩萨。”有僧 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0069a" n="0069a"/> <lb ed="GA" n="0069a01"/>问：“一等是水，为甚海鹹河淡？”同曰：“天上星，地下木。”黄巢寇 <lb ed="GA" n="0069a02"/>起，贼持刃上山问同：“住此何为？”同为随宜说法，渠魁拜服， <lb ed="GA" n="0069a03"/>脱衣礼施而去。同以<name role="" type="person">唐宪宗</name>元和十一年生，以梁太祖乾 <lb ed="GA" n="0069a04"/>化四年顺寂，春秋九十有六，诏谥“慈济大师”，塔曰“真寂”。大 <lb ed="GA" n="0069a05"/>淸雍正十二年封“智照慈济禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0069a06"/><p xml:id="pGA021p0069a0601">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0069a0603" cb:place="inline"><l>投子古路 蓦直前去</l><l>参老钁头 主人油是</l><l>眼目定动 <lb ed="GA" n="0069a07"/> 漆桶裡坐</l><l>觌体真钝 十身调御</l></lg> <lb ed="GA" n="0069a08"/><p xml:id="pGA021p0069a0801">雍正十二年十一月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0069a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">本寂</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0069a0901">本寂，闽莆田名族，黄氏子。莆田在唐，衣冠鼎盛，时号“小稷 <lb ed="GA" n="0069a10"/>下”。寂佩服儒风，博闻强记。年十九入福州<name role="" type="person">雲居山</name>出家，二 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0070a" n="0070a"/> <lb ed="GA" n="0070a01"/>十五具戒。虽年少而擧止过老苾刍。咸通年间，良价开堂 <lb ed="GA" n="0070a02"/>洞山，寂往来请益。洞山问名，曰：“本寂。”曰：“向上更道。”曰：“不名 <lb ed="GA" n="0070a03"/>本寂。”洞山深器之，自此入室，密印所会。数载，辞洞山，价问： <lb ed="GA" n="0070a04"/>“甚么处去？”曰：“不变异处。”曰：“不变异，何去耶？”曰：“去亦不变异。” <lb ed="GA" n="0070a05"/>初受请，止于抚州之曹山；後居玉屛山，两处学徒雲集，堂 <lb ed="GA" n="0070a06"/>盈室满。所著对寒山子诗，流行宇内。又尝读傅大士〈法身 <lb ed="GA" n="0070a07"/>偈〉，意不肯。门弟子请<reg>别</reg>作之，乃作偈，自为註释。又尝问强 <lb ed="GA" n="0070a08"/>上座曰：“<persName>佛</persName>真法身犹若空虚，应物现形如水中月，作么生 <lb ed="GA" n="0070a09"/>说个应的道理？”强曰：“如驴觑井。”寂乃改其语曰：“如井觑驴。” <lb ed="GA" n="0070a10"/>皆平生示人最亲切处。寂既深达妙旨，契合真归，接引上 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0071a" n="0071a"/> <lb ed="GA" n="0071a01"/>機，略无轨迹。洵如香象渡河，步步到底。其受洞山五位铨 <lb ed="GA" n="0071a02"/>量，丛林以为标準，号“曹洞宗”。寂以<name role="" type="person">唐文宗</name>开成五年生，至 <lb ed="GA" n="0071a03"/>唐昭宗天复元年辛酉，春秋六十有二。问知事僧曰：“今是 <lb ed="GA" n="0071a04"/>何月日？”曰：“六月十五日。”曰：“曹山一生只知九十日为一夏。” <lb ed="GA" n="0071a05"/>至十六日辰时圆寂，休夏三十有七，敕谥“元灯大师”，塔曰 <lb ed="GA" n="0071a06"/>“福圆”。大淸雍正十二年封“宝藏元灯禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0071a07"/><p xml:id="pGA021p0071a0701">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0071a0703" cb:place="inline"><l>非我非渠 亦同亦<reg>别</reg></l><l>全无消息 直下了彻</l><l>银碗盛雪 <lb ed="GA" n="0071a08"/> 古镜照物</l><l>十方一心 不动不<reg>绝</reg></l></lg> <lb ed="GA" n="0071a09"/><p xml:id="pGA021p0071a0901">雍正十二年十一月十五日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0071a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">师备</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0071a1001">师备，福州闽县人，姓谢氏，<name role="" type="person">唐文宗</name>太和九年生。咸通初投 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0072a" n="0072a"/> <lb ed="GA" n="0072a01"/><name role="" type="person">芙蓉山</name>灵训禅师落发，豫章<name role="" type="person">开元寺</name>道元律师受具。还归 <lb ed="GA" n="0072a02"/>故里，行头陀行，布纳添麻、芒鞋续草，幷日而食，宴坐泊如。 <lb ed="GA" n="0072a03"/>与雪峰義存禅师为法门兄弟。备师事存，存以备苦行，故 <lb ed="GA" n="0072a04"/>目为“备头陀”云。存开荒雪峰，备与同力缔构山门，劳役每 <lb ed="GA" n="0072a05"/>率先于众。入室咨决，罔替昕昏。诵《楞严经》，发明心地，由是 <lb ed="GA" n="0072a06"/>理事一如、辩才无碍。虽因缘雪峰得入正智，而一心圆满 <lb ed="GA" n="0072a07"/>实为见过于师。其所垂语如狮子遊行、如金刚锋锷、如圆 <lb ed="GA" n="0072a08"/>镜交光、如杲日赫焰，廓彻洞明。总持圆湛，独脱无依。直示 <lb ed="GA" n="0072a09"/>众生，令自知有。顿入凡圣，平等真原。其无缘之慈、同体之 <lb ed="GA" n="0072a10"/>悲，流转音间，晃朗句外。时闽越忠懿王王审知帅闽，极隆 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0073a" n="0073a"/> <lb ed="GA" n="0073a01"/>礼敬，奏赐紫衣，号“宗一大师”。备初受请，住梅溪普应院，中 <lb ed="GA" n="0073a02"/>间迁止元沙山，应機接物三十馀年。承靑原石头之法流， <lb ed="GA" n="0073a03"/>转导来际；诸方臻萃，请益剖疑。十二时中，诲人不倦，室<reg>户</reg> <lb ed="GA" n="0073a04"/>为之不闭。学侣八百许人，罗汉桂琛为上首。闽浙之间法 <lb ed="GA" n="0073a05"/>嗣繁衍。以梁开平二年戊辰寂灭，春秋七十有四，夏腊四 <lb ed="GA" n="0073a06"/>十有四。王审知为树塔院，尝曰：“<persName>佛</persName>道闲旷，无有程途。无门、 <lb ed="GA" n="0073a07"/>解脱之门，无意、道人之意。古锥风味，千载常存。”大淸雍正 <lb ed="GA" n="0073a08"/>十二年封“超圆真鉴宗一禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0073a09"/><p xml:id="pGA021p0073a0901">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0073a0903" cb:place="inline"><l>十方虚空 微尘一切</l><l>皆无自性 在本觉裡</l><l>静亦不沉 <lb ed="GA" n="0073a10"/> 动亦不起</l><l>此是元沙 真实人体</l></lg> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0074a" n="0074a"/> <lb ed="GA" n="0074a01"/><p xml:id="pGA021p0074a0101">雍正十二年十二月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0074a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">文偃</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0074a0201">文偃，嘉兴人，姓张氏。幼依空王寺志澄律师出家。侍澄数 <lb ed="GA" n="0074a03"/>年，研穷律部。以己事未明，往参睦州道明。明闭却门，偃乃 <lb ed="GA" n="0074a04"/>扣门。明开门一见还闭却。偃连三日扣门，明开门、擒住曰： <lb ed="GA" n="0074a05"/>“道、道！”偃拟议，明推出、掩门曰：“秦时<g ref="#CB01323">𨍏</g>轹钻！”偃一足犹在门 <lb ed="GA" n="0074a06"/>内，遂为所损。从此悟入，明乃指诣雪峰存，参证契合元旨， <lb ed="GA" n="0074a07"/>遂嗣雪峰。先是，灵树知圣二十年不请首座，常云“我首座 <lb ed="GA" n="0074a08"/>生也”、“我首座牧牛也”、“我首座行脚悟道也”。忽一日鸣钟，集 <lb ed="GA" n="0074a09"/>大众三门外接首座。众如言出迓而偃至，圣曰：“望子久矣！” <lb ed="GA" n="0074a10"/>时南汉刘氏據廣圣坐化日呈一帖曰：“人天眼目，堂中首 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0075a" n="0075a"/> <lb ed="GA" n="0075a01"/>座。”刘氏遂请偃继圣开法。既而迁<name role="" type="person">雲门山</name>光泰寺。偃每顾 <lb ed="GA" n="0075a02"/>见僧，即曰：“鉴！”僧欲酬之，则曰：“咦！”率以为常，故门弟子录曰 <lb ed="GA" n="0075a03"/>“顾鉴咦”。善为学人剿情<reg>绝</reg>见，俾直了自心，所为<anchor xml:id="nkr_note_orig_0075001" n="0075001"/>“细看即是 <lb ed="GA" n="0075a04"/>陷虎機，忽轰一声涂毒鼓”。不许门弟子记录其语，学人以 <lb ed="GA" n="0075a05"/>纸为衣，随时窃书之。尝自作颂曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0075a0514" cb:place="inline"><l>雲门耸峻白雲低 水急 <lb ed="GA" n="0075a06"/>遊鱼不敢栖</l><l>入<reg>户</reg>已知来见解 何烦更擧轹中泥</l></lg><p xml:id="pGA021p0075a0620" cb:place="inline">又曰：“擧 <lb ed="GA" n="0075a07"/>不顾，即差互；拟思量，何劫悟！”弟子嗣法者五十一人，世号 <lb ed="GA" n="0075a08"/>“雲门宗”。以後五代晋天福十二年顺寂，谥曰“慈雲匡真宏 <lb ed="GA" n="0075a09"/>明禅师”。阅十七载，为宋太祖乾德元年，诏迎其肉身入京 <lb ed="GA" n="0075a10"/>师供养。月馀仍送还山。</p> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0076a" n="0076a"/> <lb ed="GA" n="0076a01"/><p xml:id="pGA021p0076a0101">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0076a0103" cb:place="inline"><l>行脚本色 真空<reg>绝</reg>迹</l><l>日升月恒 日日好日</l><l>四面无门 <lb ed="GA" n="0076a02"/> 十方无壁</l><l>六既不收 一亦不立</l></lg> <lb ed="GA" n="0076a03"/><p xml:id="pGA021p0076a0301">雍正十二年十二月十五日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0076a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">桂琛</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0076a0401">桂琛，俗姓李，常山人。童稚之岁，笃求远俗；斋茹一餐，调息 <lb ed="GA" n="0076a05"/>终日。秉心诚确，鄕黨共钦。弱冠从万岁寺无相师出家。既 <lb ed="GA" n="0076a06"/>登戒地，力学毘尼。一日为众升台宣戒，竟歎曰：“持犯束缚， <lb ed="GA" n="0076a07"/>非解脱也；依文作解，岂究竟乎！”于是誓访南宗，<g ref="#CB02494">跋</g>涉万里。 <lb ed="GA" n="0076a08"/>初谒雲居，後诣雪峰；参讯勤恪，未有所见。後造元沙宗一 <lb ed="GA" n="0076a09"/>禅师，一言启发，廓尔无惑。元沙诱迪学者，每命琛助其阐 <lb ed="GA" n="0076a10"/>发。琛住密行三昧，珠藏川底，不现辉光；而月印江心，朗然 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0077a" n="0077a"/> <lb ed="GA" n="0077a01"/>迥异。禅侣归心咨禀，来决疑丛。于时王廷翰剖剧闽越，于 <lb ed="GA" n="0077a02"/>城西石山建精舍曰“地藏”，请琛驻锡。一纪有馀，迁止漳州 <lb ed="GA" n="0077a03"/>罗汉院，大宣法要，南北参徒辐辏騈集，更盛于在“地藏”时。 <lb ed="GA" n="0077a04"/>弟子淸凉、文益居上首，为一方法眼。琛空假双圆、可中彻 <lb ed="GA" n="0077a05"/>去，擧金刚秘密不思议光明藏，直截提示，令学人出五阴 <lb ed="GA" n="0077a06"/>界。尝曰：“诸上座！不用思量，思量不及。便道不消拣择，委得 <lb ed="GA" n="0077a07"/>下口处么？试道看，还有一法近得汝、远得汝、同得汝、异得 <lb ed="GA" n="0077a08"/>汝么？既然如是，为甚么却特地艰难去？”後唐天成二年戊 <lb ed="GA" n="0077a09"/>子，复届闽城旧址，遍玩远近梵宇，随喜数日，安坐顺寂。距 <lb ed="GA" n="0077a10"/>生时唐懿宗咸通八年，春秋六十有二，僧腊四十，塔于地 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0078a" n="0078a"/> <lb ed="GA" n="0078a01"/>藏院之西，门人私谥曰“应真禅师”。大淸雍正十二年封“本 <lb ed="GA" n="0078a02"/>觉应真禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0078a03"/><p xml:id="pGA021p0078a0301">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0078a0303" cb:place="inline"><l>罗汉宗风 表裡看取</l><l>竖起扫帚 四棱踏地</l><l>大<name role="" type="person">须弥山</name> <lb ed="GA" n="0078a04"/> 常在眼裡</l><l>须弥云何 扫帚便是</l></lg> <lb ed="GA" n="0078a05"/><p xml:id="pGA021p0078a0501">雍正十二年二月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0078a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">文益</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0078a0601">文益，俗姓鲁，馀杭人，<name role="" type="person">唐僖宗</name>光启元年生。七龄削染于新 <lb ed="GA" n="0078a07"/>定智通院，依全伟禅师，禀具于越州<name role="" type="person">开元寺</name>。属希觉律师 <lb ed="GA" n="0078a08"/>授徒<reg>鄮</reg>山，益往居门下，严净毘尼，旁通儒典。既而谓非了 <lb ed="GA" n="0078a09"/>義，乃振锡南迈，抵福州长庆法会。寻约伴西出湖湘，値溪 <lb ed="GA" n="0078a10"/>流暴涨，憩城西地藏院。时罗汉琛在院，素知其颖脱，因擧 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0079a" n="0079a"/> <lb ed="GA" n="0079a01"/>《肇论》次，琛问：“山河大地与上座自己是同是<reg>别</reg>？”益曰：“<reg>别</reg>。”琛 <lb ed="GA" n="0079a02"/>竖两指，益曰：“同。”琛又竖两指，便起去。越日辞<reg>别</reg>，琛送之曰： <lb ed="GA" n="0079a03"/>“上座平日说三界唯心，万法唯识。”指庭下片石曰：“且道此 <lb ed="GA" n="0079a04"/>石在心内？在心外？”益曰：“在心内。”琛曰：“行脚人著甚来由，安 <lb ed="GA" n="0079a05"/>片石在心内？”益窘无以对，遂留止，求抉择。月馀而疑山顿 <lb ed="GA" n="0079a06"/>摧，遂授记于琛。已而临川州牧请住崇寿院，四还缁侣雲 <lb ed="GA" n="0079a07"/>集咨请。江南国主李陞迎住报恩禅院，署号“净慧禅师”。益 <lb ed="GA" n="0079a08"/>朝夕演唱，诸方被化，声流海外异域。尝曰：“出家儿但随时 <lb ed="GA" n="0079a09"/>及节便得，寒即寒、热即热。欲知<persName>佛</persName>性義，当观时节因缘。”又 <lb ed="GA" n="0079a10"/>云：“尽十方世界皎皎地无一丝头，若有一丝头即是一丝 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0080a" n="0080a"/> <lb ed="GA" n="0080a01"/>头。”以周显德五年寂于金陵，江南国主谥“大法眼禅师”，塔 <lb ed="GA" n="0080a02"/>曰“无相”，春秋七十四，夏腊五十五。大弟子天台德韶，吴越 <lb ed="GA" n="0080a03"/>国师；慧炬，高丽国师。元沙一宗，至益而中兴于江表，故世 <lb ed="GA" n="0080a04"/>号“法眼宗”。系出靑原思，为曹溪下第九世。江南国主李煜 <lb ed="GA" n="0080a05"/>作碑颂，韩熙载撰塔铭。後门人行言复请改谥“大智藏大 <lb ed="GA" n="0080a06"/>导师”。大淸雍正十二年封“妙光法眼智藏禅师”。益好为文 <lb ed="GA" n="0080a07"/>词，所作偈颂、赞铭等凡数万言。</p> <lb ed="GA" n="0080a08"/><p xml:id="pGA021p0080a0801">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0080a0803" cb:place="inline"><l>眼不见眼 能依所现</l><l>大地是眼 阿谁求见</l><l>眼无自性 <lb ed="GA" n="0080a09"/> 是眼亦幻</l><l>幻即非幻 大法眼遍</l></lg> <lb ed="GA" n="0080a10"/><p xml:id="pGA021p0080a1001">雍正十三年二月十五日御笔</p></cb:div> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0081a" n="0081a"/> <lb ed="GA" n="0081a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">德韶</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0081a0101">德韶，处州龙泉人，族陈氏。年十有五，有梵僧见之，拊其背 <lb ed="GA" n="0081a02"/>曰：“汝当出家。”乃往依龙归寺剃发。十八诣信州<name role="" type="person">开元寺</name>受 <lb ed="GA" n="0081a03"/>戒。後唐同光中，遍参诸方，至龙牙，问：“雄雄之尊，因甚亲近 <lb ed="GA" n="0081a04"/>不得？”遁禅师<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081001" n="0081001"/>曰：“如火与火。”韶不契。後至临川谒法眼，顿了 <lb ed="GA" n="0081a05"/>心要。法眼出靑原思，于曹溪为九世孙，韶嗣法眼为十世。 <lb ed="GA" n="0081a06"/>入<name role="" type="person">天台山</name>，建寺院，大兴元沙之宗，皈依日众。<name role="" type="person">吴越国</name>王钱 <lb ed="GA" n="0081a07"/>元瓘尊为国师，数使使存问，旁午山谷。时天台智者教典 <lb ed="GA" n="0081a08"/>散落，唯新罗国有全本。韶允羲寂之请，白吴越忠懿王发 <lb ed="GA" n="0081a09"/>使幷赉韶书往彼国缮写，备足入藏。宋太祖开宝五年灭 <lb ed="GA" n="0081a10"/>度，距生时阅春秋八十二，为唐昭宗天复元年。住六十四 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0082a" n="0082a"/> <lb ed="GA" n="0082a01"/>夏。传法弟子百馀人，永明寿为上首。韶圆彻洞明，为古德 <lb ed="GA" n="0082a02"/>中所稀有。在<name role="" type="person">般若寺</name>开堂说法十二会，其方便为人语句， <lb ed="GA" n="0082a03"/>如淸凉风、如宝珠网、如无著华、如旭日轮，诚为震旦妙法 <lb ed="GA" n="0082a04"/>慈航。其嗣永明寿益震雷音，以宗为教、以教为宗，于言语 <lb ed="GA" n="0082a05"/>道断、心行处灭处，直截无碍，灼然见于语言文字。虽寿见 <lb ed="GA" n="0082a06"/>过于师，然实韶有以启之也。尝以涅槃四种<anchor xml:id="nkr_note_add_0082a0601" n="0082a0601"/><anchor xml:id="beg0082a0601" n="0082a0601"/>闻<anchor xml:id="end0082a0601"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0082001" n="0082001"/>示学者，曰 <lb ed="GA" n="0082a07"/>“闻不闻、不闻闻、不闻不闻”，诸方目为四<anchor xml:id="nkr_note_add_0082a0701" n="0082a0701"/><anchor xml:id="beg0082a0701" n="0082a0701"/>料<anchor xml:id="end0082a0701"/>拣。韶多灵异，通 <lb ed="GA" n="0082a08"/>術数，至今江浙间传之。与本分无涉，不具录。大淸雍正十 <lb ed="GA" n="0082a09"/>二年封“妙慈圆彻禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0082a10"/><p xml:id="pGA021p0082a1001">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0082a1003" cb:place="inline"><l>三宗一毛 今古一念</l><l>如火与火 中边全占</l><l>无中可入 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0083a" n="0083a"/> <lb ed="GA" n="0083a01"/> 无边可出</l><l>曰有则明 曰无则实</l></lg> <lb ed="GA" n="0083a02"/><p xml:id="pGA021p0083a0201">雍正十三年三月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0083a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">重显</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0083a0301">重显，蜀遂寧李氏子，生于宋太宗太平兴国五年。初依普 <lb ed="GA" n="0083a04"/>安院铣上人受具，潜心教乘，深极幽元。每逢讲席，機辨锋 <lb ed="GA" n="0083a05"/>驰，四众尽屈。乃南诣智门祚，问：“不起一念，云何有过？”智门 <lb ed="GA" n="0083a06"/>召显近前，以拂子蓦口打。显甫拟开口，智门又打，于时豁 <lb ed="GA" n="0083a07"/>然开悟，留止五年。复遍参洞山聪、大龙洪、罗汉林、大愚芝， <lb ed="GA" n="0083a08"/>乃出世翠峰，迁于<name role="" type="person">雪窦山</name>。显既宏博多闻、词旨妙<reg>绝</reg>，平生 <lb ed="GA" n="0083a09"/>颂古最多，丛林竞传，刊在大藏。後世沿流忘源，遂成文字。 <lb ed="GA" n="0083a10"/>然显所拈颂，不離本分，直臻向上，原未尝有丝毫点滓繫 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0084a" n="0084a"/> <lb ed="GA" n="0084a01"/>缀当来也。其开堂日，瓣香智门；有大龙小师曰：“何不与先 <lb ed="GA" n="0084a02"/>师烧香？”显曰：“昔僧问：‘如何是坚固法身？’先师曰：‘山花开似 <lb ed="GA" n="0084a03"/>锦，涧水湛如蓝。’我颂此因缘，报他恩了也。”雲峰悦以不嗣 <lb ed="GA" n="0084a04"/>大愚，特过勘显，蓦曰：“入荒田不拣，信手拈来草；触目未尝 <lb ed="GA" n="0084a05"/>无，临機何不道？”显拈一茎禾示之，悦不肯。显曰：“你不肯即 <lb ed="GA" n="0084a06"/>休。”一日遊山次，周览烟岚，顾谓侍者曰：“何日复来耶？”于是 <lb ed="GA" n="0084a07"/>弟子幷请遗偈，显曰：“平生唯愚语之多矣。”翌日乃曰：“七月 <lb ed="GA" n="0084a08"/>七日重相见。”及期盥沐摄衣，北首而寂。时仁宗皇祐四年 <lb ed="GA" n="0084a09"/>也，阅世七十三，坐夏五十。显嗣智门，为雲门三世孙，系出 <lb ed="GA" n="0084a10"/>靑原思。思受记于六祖，凡十世。谥“明觉禅师”。大淸雍正十 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0085a" n="0085a"/> <lb ed="GA" n="0085a01"/>一年加封“正智明觉禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0085a02"/><p xml:id="pGA021p0085a0201">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0085a0203" cb:place="inline"><l>日月星辰 水火土石</l><l>上亘九霄 下横六极</l><l>各演圆音 <lb ed="GA" n="0085a03"/> 靡有止息</l><l>雪窦有口 暂须挂壁</l></lg> <lb ed="GA" n="0085a04"/><p xml:id="pGA021p0085a0401">雍正十三年三月十五日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0085a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">延寿</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0085a0501">延寿，王氏子。以唐昭宗天祐元年生于吴越钱氏国。历梁、 <lb ed="GA" n="0085a06"/>唐、晋、汉、周，至宋太祖开宝八年顺寂。时吴越未归宋版图， <lb ed="GA" n="0085a07"/>故延寿为吴越钱塘人。寿生而知归心<persName>佛</persName>乘。既冠，不茹荤 <lb ed="GA" n="0085a08"/>血，日一食。诵《法花》，终身不辍，得一万三千许部。年廿八为 <lb ed="GA" n="0085a09"/>华亭镇将督军需。吴越文穆王从寿本志，放令出家，依翠 <lb ed="GA" n="0085a10"/>巖参禅。师执劳供众，持头陀行甚至。既往<name role="" type="person">天台山</name><name role="" type="person">天柱峰</name> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0086a" n="0086a"/> <lb ed="GA" n="0086a01"/>习定九旬，鸟巢衣褶中。天台韶国师深器之，为付嘱出住 <lb ed="GA" n="0086a02"/><name role="" type="person">雪窦山</name>。时灵隐祖庭<reg>颓</reg>废，吴越新之，迎寿住持。其明年，迁 <lb ed="GA" n="0086a03"/>住<name role="" type="person">慧日永明寺</name>。高丽国王遣使航海，远遗器物，恭敬作礼。 <lb ed="GA" n="0086a04"/>寿自能言即不两舌，戒行精严，安而行之；昕夕修持无转 <lb ed="GA" n="0086a05"/>睫弹指之间。及开堂说法，诲人之外，唯坐讽经呗。乘大愿 <lb ed="GA" n="0086a06"/>力，檀那妙法，度弟子幾一万二千人。又以一代时教流传 <lb ed="GA" n="0086a07"/>东土，龙藏浩瀚，学者目不周览，去圣遥远；性宗、教律横分 <lb ed="GA" n="0086a08"/>畛域，讲师、律师不达宗旨，而讬迹宗门者复妄议教律。寿 <lb ed="GA" n="0086a09"/>为褈阁馆天台、贤首、慈恩三宗诸知法比丘，更相设难，以 <lb ed="GA" n="0086a10"/>心宗要旨折中之。参合梵经唐语，疏通证明，作《宗镜录》一 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0087a" n="0087a"/> <lb ed="GA" n="0087a01"/>百卷，实能摄无量法门，归涅槃一路。又作《万善同归》、《心赋》、 <lb ed="GA" n="0087a02"/>《唯心诀》等书，皆无上甘露妙味，尽未来际，利益无边，俱登 <lb ed="GA" n="0087a03"/>一际解脱之门，幷受平等菩提之记。至其戒乘双圆、理事 <lb ed="GA" n="0087a04"/>无碍，实为震旦宗师首出。涌泉欣云：“见解人多，行解人万 <lb ed="GA" n="0087a05"/>中无一。”如寿者，可谓行解人矣。寿住世七十二，僧腊四十 <lb ed="GA" n="0087a06"/>二。宋太宗额其塔曰“寿寧禅院”。大淸雍正十一年封“妙圆 <lb ed="GA" n="0087a07"/>正修智觉禅师”。其平生著述在藏者，幷重刊颁布天下丛 <lb ed="GA" n="0087a08"/>林，为禅衲法式。</p> <lb ed="GA" n="0087a09"/><p xml:id="pGA021p0087a0901">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0087a0903" cb:place="inline"><l>生<persName>佛</persName>一际 何<persName>佛</persName>何生</l><l><name role="" type="person">菩提道场</name> 法尔圆成</l><l>不假修治 <lb ed="GA" n="0087a10"/> 要须履行</l><l>无缘慈化 真实等平</l></lg> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0088a" n="0088a"/> <lb ed="GA" n="0088a01"/><p xml:id="pGA021p0088a0101">雍正十一年四月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0088a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">義怀</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0088a0201">義怀，北宋真、仁间人，永嘉乐淸陈氏子也。世业渔，母梦大 <lb ed="GA" n="0088a03"/>星入屋而孕怀。为儿时，父捕鱼，坐之船尾；得鱼则付令折 <lb ed="GA" n="0088a04"/>柳以贯。怀辄私投诸江中，虽数受怒笞，恬然自若也。长遊 <lb ed="GA" n="0088a05"/>京师，依<name role="" type="person">景德寺</name>为行童。天圣中试经得度，谒金銮善、葉县 <lb ed="GA" n="0088a06"/>省，皆蒙印可。至姑苏，礼明觉于翠峰。入室数四，不契。寻为 <lb ed="GA" n="0088a07"/>水头，因汲水折担，忽然有省，作投機偈曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0088a0717" cb:place="inline"><l>一二三四五六 <lb ed="GA" n="0088a08"/>七 万仞峰头独足立</l><l>骊龙颔下夺明珠 一言勘破维摩诘</l></lg> <lb ed="GA" n="0088a09"/><p xml:id="pGA021p0088a0901">觉闻，拊几称善。其後七坐道场，化行海内，嗣法者甚众。常 <lb ed="GA" n="0088a10"/>示人曰：“须弥顶上不扣金钟，毕钵巖中无人聚会。山僧倒 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0089a" n="0089a"/> <lb ed="GA" n="0089a01"/>骑<persName>佛</persName>殿，诸人反著草鞋。朝遊檀特，暮到罗浮；拄杖针筒，自 <lb ed="GA" n="0089a02"/>家收取。”又曰：“雁过长空，影沉寒水；雁无遗踪之意，水无留 <lb ed="GA" n="0089a03"/>影之心。若能如是，方解异类中行。不用续凫截鹤、夷岳盈 <lb ed="GA" n="0089a04"/>壑。”晚年示疾，池阳弟子智才住临平之<persName>佛</persName>日，迎归侍奉。一 <lb ed="GA" n="0089a05"/>日才出寺未还，怀速之归曰：“时至，吾行矣。”才曰：“师有何语 <lb ed="GA" n="0089a06"/>示？”乃曰：</p><lg xml:id="lgGA021p0089a0604" cb:place="inline"><l>红日照<name role="" type="person">扶桑</name> 寒雲封华嶽</l><l>三更过铁围 拶折骊龙 <lb ed="GA" n="0089a07"/>角</l></lg><p xml:id="pGA021p0089a0702" cb:place="inline">才问：“卯塔已成，如何是毕竟事？”怀擧拳示之，遂就寝，推 <lb ed="GA" n="0089a08"/>枕而寂。崇寧中，敕谥“振宗禅师”。大淸雍正十二年封“圆湛 <lb ed="GA" n="0089a09"/>振宗禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0089a10"/><p xml:id="pGA021p0089a1001">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0089a1003" cb:place="inline"><l>昼日夜星 灵山授记</l><l>日日好日 心空及第</l><l>蕉耳亲闻 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0090a" n="0090a"/> <lb ed="GA" n="0090a01"/> 葵眼谛视</l><l>本分如然 奚为妙智</l></lg> <lb ed="GA" n="0090a02"/><p xml:id="pGA021p0090a0201">雍正十二年四月十五日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0090a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">克勤</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0090a0301">克勤，彭州骆氏子，生宋英、神间。童时日记千言。偶遊妙寂 <lb ed="GA" n="0090a04"/>寺，见<persName>佛</persName>经，三复之，恍如旧观。省前生曾为沙门，乃祝发具 <lb ed="GA" n="0090a05"/>戒。初参真觉勝，继谒玉泉皓，次依金銮信、大沩哲、黄龙心、 <lb ed="GA" n="0090a06"/>东林度，佥推为法器。最後见五祖演，尽其機用，演皆不肯。 <lb ed="GA" n="0090a07"/>勤谓演强移换人，忿然而去。至金山，遇疾，始觉平生所得 <lb ed="GA" n="0090a08"/>略无用处。旋还，依演作侍者。演一日因部使者问道，擧“频 <lb ed="GA" n="0090a09"/>呼小玉缘何事，为要檀郞认得声”句；勤侍立次，见鸡飞上 <lb ed="GA" n="0090a10"/>栏杆，拍翼且鸣，忽爽然曰：“此岂不是声耶？”即袖香入室，通 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0091a" n="0091a"/> <lb ed="GA" n="0091a01"/>所得。演遍告山中耆旧曰：“勤侍者参得禅矣！”勤号“<persName>佛</persName>果”，演 <lb ed="GA" n="0091a02"/>门下高足弟子，以勤及<persName>佛</persName>鉴、<persName>佛</persName>眼为上首，时称“三<persName>佛</persName>”。所至 <lb ed="GA" n="0091a03"/>学侣影从，开堂成都昭觉寺。政和间出峡南遊，遇丞相张 <lb ed="GA" n="0091a04"/>商英于荆南，剧谈《花严》旨要。商英得勤指证，踏得末後一 <lb ed="GA" n="0091a05"/>关，乃以师礼留居碧巖，复徙<name role="" type="person">道林寺</name>。枢密使邓子常奏赐 <lb ed="GA" n="0091a06"/>紫，诏住金陵蒋山。既而敕迁天寧<name role="" type="person">万寿寺</name>，召见，褒宠甚渥。 <lb ed="GA" n="0091a07"/>南渡後又迁金山。宋高宗之在维扬，入对，赐号“圆悟禅师”。 <lb ed="GA" n="0091a08"/>改住雲居，久之，复领昭觉。绍<name role="" type="person">兴五</name>年八月示寂，塔于昭觉 <lb ed="GA" n="0091a09"/>寺侧，谥“真觉大师”。勤负荷宗乘，提持祖印，尝自作像赞云： <lb ed="GA" n="0091a10"/>“为人到彻骨，不惜两茎眉。”大淸雍正十一年封“明宗真觉 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0092a" n="0092a"/> <lb ed="GA" n="0092a01"/>圆悟禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0092a02"/><p xml:id="pGA021p0092a0201">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0092a0203" cb:place="inline"><l>口角涛翻 倾倒心肝</l><l>纤尘不立 支拄梵天</l><l>随分些些 <lb ed="GA" n="0092a03"/> 时节因缘</l><l>铁锤无孔 体实名权</l></lg> <lb ed="GA" n="0092a04"/><p xml:id="pGA021p0092a0401">雍正十二年四月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0092a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">宏袾</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0092a0501">宏袾，字<persName>佛</persName>慧，号莲池，俗姓沉，浙江仁和人，以明嘉靖十四 <lb ed="GA" n="0092a06"/>年生。年十七充本县学生员，三十二岁辞家祝发。遍参诸 <lb ed="GA" n="0092a07"/>方，得念<persName>佛</persName>三昧，皈依净土一门。乞食次，见雲栖山水幽寂， <lb ed="GA" n="0092a08"/>乃结茅三楹，倚壁危坐。常<reg>绝</reg>粮至七日，念<persName>佛</persName>不辍。环山多 <lb ed="GA" n="0092a09"/>虎，袾住後，虎为远徙。値岁大旱，循田念<persName>佛</persName>，雨随足迹而注， <lb ed="GA" n="0092a10"/>居民德之，遂成兰若。道风大扇，四众翕集；严净毘尼，杰出 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0093a" n="0093a"/> <lb ed="GA" n="0093a01"/>诸方；专勤念<persName>佛</persName>，远追莲社，人称“雲栖菩萨”。时当明季，魔民 <lb ed="GA" n="0093a02"/>法藏辈以双头独结、细宗密旨，诳惑无识，口传手授实法 <lb ed="GA" n="0093a03"/>死句，以为教外<reg>别</reg>传。又藉世典、文章词赋，涂饰士大夫耳 <lb ed="GA" n="0093a04"/>目，俾为外护。翕赫炽张，势如燎原，竞以浊秽作芬陀利，汚 <lb ed="GA" n="0093a05"/>人慧命。宗风衰谢，日甚一日。袾以宗门无義路，必真参实 <lb ed="GA" n="0093a06"/>悟始得，岂可轻谈漫语、罪同谤大般若？于是禁止学徒妄 <lb ed="GA" n="0093a07"/>拈妄颂及讲说宗要，违者出院；唯将一心念<persName>佛</persName>、平等大悲 <lb ed="GA" n="0093a08"/>导众入四安乐行。所居不名方丈，示非唱导之师。其常住 <lb ed="GA" n="0093a09"/>执事，无高下大小，一众轮値。至今门庭峻整，戒香熏郁。百 <lb ed="GA" n="0093a10"/>馀年来，留<persName>佛</persName>种子，以待更复世出者，殆功德不可思议矣。 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0094a" n="0094a"/> <lb ed="GA" n="0094a01"/>以万历四十二年示寂。临行张目云：“老实念<persName>佛</persName>，勿捏怪、勿 <lb ed="GA" n="0094a02"/>壞规矩。”向西念<persName>佛</persName>而逝，塔于五雲山之麓，年八十有二。大 <lb ed="GA" n="0094a03"/>淸雍正十二年封“净妙真修禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0094a04"/><p xml:id="pGA021p0094a0401">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0094a0403" cb:place="inline"><l>三乘十地 顿渐偏圆</l><l>一句具足 法尔如然</l><l>作么一句 <lb ed="GA" n="0094a05"/> 阿弥陀<persName>佛</persName></l><l>方廣等平 圆通明彻</l></lg> <lb ed="GA" n="0094a06"/><p xml:id="pGA021p0094a0601">雍正十二年闰四月十五日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0094a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">通琇</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0094a0701">通琇，号玉林，毘陵杨氏子。幼读《金刚般若》，生稀有想。年十 <lb ed="GA" n="0094a08"/>九，因翻盛水器、见浮沤，有省，即诣磬山礼天隐修，落发具 <lb ed="GA" n="0094a09"/>戒。不三年而见与师齐。年二十二，天隐修命主报恩法席。 <lb ed="GA" n="0094a10"/>时天隐修、密雲悟为诸方老宿，琇以年少开堂秉拂而能 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0095a" n="0095a"/> <lb ed="GA" n="0095a01"/>绍述宗风，为海内所钦仰。顺治十五年戊戌， <lb ed="GA" n="0095a02"/>世祖章皇帝诏入禁中万善殿焚修，封“大觉禅师”。琇母，练行 <lb ed="GA" n="0095a03"/>尼也，号“大慈老人”。琇居报恩时，建报恩堂以奉母，视膳问 <lb ed="GA" n="0095a04"/>安不辍。至是，大慈老人圆寂，诏从其请，归山葬母，特赐金 <lb ed="GA" n="0095a05"/>起塔。庚子春，遣使赐紫，加封“大觉普济禅师”。其冬复诏来 <lb ed="GA" n="0095a06"/>京，加封“大觉普济能仁国师”；开壇于京西慈寿寺，徒僧千 <lb ed="GA" n="0095a07"/>五百人。辛丑春南还，往<name role="" type="person">天目山</name>狮子正宗寺。丙辰八月顺 <lb ed="GA" n="0095a08"/>寂。琇生于明万<anchor xml:id="nkr_note_add_0095a0801" n="0095a0801"/><anchor xml:id="beg0095a0801" n="0095a0801"/>历<anchor xml:id="end0095a0801"/>四十二年，至大淸康熙十五年，春秋六 <lb ed="GA" n="0095a09"/>十有三，僧腊四十有四。琇平生有自励四誓：一誓不与本 <lb ed="GA" n="0095a10"/>分间隔作一<persName>佛</persName>事，乃至一称一礼；一誓不与本分间隔为 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0096a" n="0096a"/> <lb ed="GA" n="0096a01"/>一人，乃至交一言；一誓不与本分间隔阅一书、作一字；一 <lb ed="GA" n="0096a02"/>誓不与本分间隔一坐立、一谈笑。在 <lb ed="GA" n="0096a03"/>世祖章皇帝时，恩礼优渥，琇始终未尝有丝毫与本分间隔 <lb ed="GA" n="0096a04"/>处，诚足为衲僧法式。</p> <lb ed="GA" n="0096a05"/><p xml:id="pGA021p0096a0501">赞曰：</p><lg xml:id="lgGA021p0096a0503" cb:place="inline"><l>太士应化 遭逢 <lb ed="GA" n="0096a06"/>圣君</l><l>华足藻地 景星绚旻</l><l>普吉祥光 演妙圆音</l><l>具无尽德 度 <lb ed="GA" n="0096a07"/>无量人</l></lg> <lb ed="GA" n="0096a08"/><p xml:id="pGA021p0096a0801">雍正十二年五月初一日御笔</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0096a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">行森</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0096a0901">行森，号<g ref="#CB15670">䒢</g>溪，又号慈翁，博罗人，俗姓黎氏。器宇神俊，壮岁， <lb ed="GA" n="0096a10"/>四大偶不安和，倚枕间，忽闻鼓吹声，顿省根源，不从他有。 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0097a" n="0097a"/> <lb ed="GA" n="0097a01"/>遂决志出家，依雲峤信。信示寂，乃参大觉普济能仁国师 <lb ed="GA" n="0097a02"/>玉林琇，洞明心要。琇令分座说法，接引海众；十方参承，捷 <lb ed="GA" n="0097a03"/>得解脱。一时目为“大鹏劈海”，又称为“森铁棒”云。开化龙溪， <lb ed="GA" n="0097a04"/>缁侣辐辏。大淸顺治十五年戊戌， <lb ed="GA" n="0097a05"/>世祖章皇帝召玉林琇入京，琇令森主报恩法席。己亥玉林 <lb ed="GA" n="0097a06"/>还山，森奉诏留京师。 <lb ed="GA" n="0097a07"/>世祖章皇帝宠遇极隆，屡降恩旨欲加封号，森以父子不敢 <lb ed="GA" n="0097a08"/>幷受封，奏辞甚力， <lb ed="GA" n="0097a09"/>世祖从之。既而请谒<name role="" type="person">五台山</name>，宿显通寺。寺前遇一婆子，手提 <lb ed="GA" n="0097a10"/>竹篮，口嚼石子，若仙若神；与语，深明宗旨，呼森为“大通<persName>佛</persName>”。 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0098a" n="0098a"/> <lb ed="GA" n="0098a01"/>自五台回，遂乞归龙溪。 <lb ed="GA" n="0098a02"/>世祖赐所居寺曰“圆照”，御书以赐。森持律精纯，导众严整，雅 <lb ed="GA" n="0098a03"/>有百丈之风。虽機辨迅利而实能正眼接人，非只露一己 <lb ed="GA" n="0098a04"/>之爪牙者，受 <lb ed="GA" n="0098a05"/>世祖章皇帝知遇甚深。及其归里，如日边雲影，既離绛霄，即 <lb ed="GA" n="0098a06"/>随意孤飞。断崖荒水间不挂一丝，真是无为道人。所行如 <lb ed="GA" n="0098a07"/>其所解，世谛无非第一義谛，足以媲美玉林，为千古衲僧 <lb ed="GA" n="0098a08"/>规则。康熙十六年遊华巖，曰：“此中修篁奇石，可以卧数江 <lb ed="GA" n="0098a09"/>帆，吾老此画图中矣。”乃自刻化期，手书封龛偈而寂。世寿 <lb ed="GA" n="0098a10"/>六十有四，僧腊三十有六。盖生于明万<anchor xml:id="nkr_note_add_0098a1001" n="0098a1001"/><anchor xml:id="beg0098a1001" n="0098a1001"/>历<anchor xml:id="end0098a1001"/>之四十二年也。 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0099a" n="0099a"/> <lb ed="GA" n="0099a01"/>大淸雍正十一年追封“明道正觉禅师”。</p> <lb ed="GA" n="0099a02"/><p xml:id="pGA021p0099a0201">赞曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0099a0203" cb:place="inline"><l>一人首出 八表陞平</l><l>爰有龙象 僧中之英</l><l>十虚融摄 <lb ed="GA" n="0099a03"/> 正眼洞明</l><l>日光月华 水绿山靑</l></lg> <lb ed="GA" n="0099a04"/><p xml:id="pGA021p0099a0401">雍正十一年五月十五日御笔</p></cb:div></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0099a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">高宗皇帝恩宠</cb:mulu><p xml:id="pGA021p0099a0501">乾隆十六年， <lb ed="GA" n="0099a06"/>圣驾南巡。三月初四日， <lb ed="GA" n="0099a07"/>幸<name role="" type="person">理安寺</name>， <lb ed="GA" n="0099a08"/>御制〈遊<name role="" type="person">理安寺</name>〉诗：</p> <lb ed="GA" n="0099a09"/><lg xml:id="lgGA021p0099a0901"><l>路尽九溪十八涧 境奇三竺两高峰</l><l>香台听讲来驯鸽 <lb ed="GA" n="0099a10"/> 静室安禅制毒龙</l><l>法雨淙常空色相 巖花放不论春冬</l> <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0100a" n="0100a"/> <lb ed="GA" n="0100a01"/><l>归鞭却恐留淸恋 请取白雲一片封</l></lg> <lb ed="GA" n="0100a02"/><p xml:id="pGA021p0100a0201">初五日，<note place="inline">臣</note>僧明羲诣 <lb ed="GA" n="0100a03"/>宫门谢 <lb ed="GA" n="0100a04"/>恩，蒙 <lb ed="GA" n="0100a05"/>赐银五十两、衣缎八匹、茶葉四甁、荷包二个。回 <lb ed="GA" n="0100a06"/>銮後， <lb ed="GA" n="0100a07"/>赐〈御制心经塔图〉一幅、 <lb ed="GA" n="0100a08"/>御书“树最勝幢”额、 <lb ed="GA" n="0100a09"/>御书〈遊<name role="" type="person">理安寺</name>〉诗、 <lb ed="GA" n="0100a10"/>墨宝二幅，恭藏寺中。</p><p xml:id="pGA021p0100a1009" cb:place="inline">乾隆二十二年， <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0101a" n="0101a"/> <lb ed="GA" n="0101a01"/>圣驾南巡。三月初一日 <lb ed="GA" n="0101a02"/>幸<name role="" type="person">理安寺</name>，蒙 <lb ed="GA" n="0101a03"/>赐〈大士图像〉一轴、 <lb ed="GA" n="0101a04"/>御制诗一首：</p> <lb ed="GA" n="0101a05"/><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0101a0501"><l>一径入深秀 万峰森簇攒</l><l>石桥原不隔 莲界总生欢</l><l>既 <lb ed="GA" n="0101a06"/>狭中方阔 凭高望亦宽</l><l>禅寧与儒异 唯愿理之安</l></lg> <lb ed="GA" n="0101a07"/><p xml:id="pGA021p0101a0701">初五日，<note place="inline">臣</note>僧实月诣 <lb ed="GA" n="0101a08"/>宫门谢 <lb ed="GA" n="0101a09"/>恩，蒙 <lb ed="GA" n="0101a10"/>赐银五十两、衣缎八匹、东苑香一包、荷包四个。</p><p xml:id="pGA021p0101a1019" cb:place="inline">乾隆二十 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0102a" n="0102a"/> <lb ed="GA" n="0102a01"/>七年春三月， <lb ed="GA" n="0102a02"/>圣驾南巡， <lb ed="GA" n="0102a03"/>幸<name role="" type="person">理安寺</name>， <lb ed="GA" n="0102a04"/>御赐诗一首：</p> <lb ed="GA" n="0102a05"/><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0102a0501"><l>见说安心竟 何来理与安</l><l>山如标静谛 鸟亦发淸欢</l><l>盖 <lb ed="GA" n="0102a06"/>影张祇树 经声出戒壇</l><l>了当忘结习 归去漫迴看</l></lg> <lb ed="GA" n="0102a07"/><p xml:id="pGA021p0102a0701">又蒙 <lb ed="GA" n="0102a08"/>御书“识安心竟”额。</p><p xml:id="pGA021p0102a0808" cb:place="inline">乾隆三十六年春三月， <lb ed="GA" n="0102a09"/>圣驾南巡， <lb ed="GA" n="0102a10"/>幸<name role="" type="person">理安寺</name>， <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0103a" n="0103a"/> <lb ed="GA" n="0103a01"/>御制诗一首：</p> <lb ed="GA" n="0103a02"/><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0103a0201"><l>环绕七峰处 合流双涧间</l><l>栖真适归径 挂衲便寻山</l><l>讵 <lb ed="GA" n="0103a03"/>亟一遊兴 图消片刻闲</l><l>凭栏挹葱翠 可以谢跻攀</l></lg> <lb ed="GA" n="0103a04"/><p xml:id="pGA021p0103a0401">圣驾再幸理安， <lb ed="GA" n="0103a05"/>御制诗一首：</p> <lb ed="GA" n="0103a06"/><lg type="regular" xml:id="lgGA021p0103a0601"><l>儒释虽殊道 理安原实同</l><l>为咨学<persName>佛</persName>侣 何以继宗风</l><l>涧 <lb ed="GA" n="0103a07"/>水环门净 山峰映座崇</l><l>纵然声与色 个裡不空空</l></lg> <lb ed="GA" n="0103a08"/><p xml:id="pGA021p0103a0801">乾隆四十五年春暮， <lb ed="GA" n="0103a09"/>圣驾南巡， <lb ed="GA" n="0103a10"/>幸<name role="" type="person">理安寺</name>， <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0104a" n="0104a"/> <lb ed="GA" n="0104a01"/>御制诗一首：</p> <lb ed="GA" n="0104a02"/><lg xml:id="lgGA021p0104a0201"><l>溪涧迴环径不宽 到来精舍暂盘桓</l><l>泉流法雨毛发鉴 <lb ed="GA" n="0104a03"/> 阁坐松<reg>巓</reg>衣袂寒</l><l>唐宋遗踪颇可考 人天显应漫从看</l> <lb ed="GA" n="0104a04"/><l>理安传自理宗定 其代偏安理岂安</l></lg> <lb ed="GA" n="0104a05"/><p xml:id="pGA021p0104a0501">乾隆四十九年九月初六日，蒙颁 <lb ed="GA" n="0104a06"/>赐出满、汉、蒙古、西蕃合壁全咒，龙藏全部。 <lb ed="GA" n="0104a07"/>十月初三日，蒙 <lb ed="GA" n="0104a08"/>赐出《维摩诘经》三卷。</p> <lb ed="GA" n="0104a09"/><p xml:id="pGA021p0104a0901">乾隆四十九年三月，蒙 <lb ed="GA" n="0104a10"/>赐出《无量寿<persName>佛</persName>经》两卷、〈七葉碑图〉一幅。又蒙 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0105a" n="0105a"/> <lb ed="GA" n="0105a01"/>赐竹丝镶嵌玉如意二柄。</p> <lb ed="GA" n="0105a02"/><p xml:id="pGA021p0105a0201">乾隆五十年正月二十八日，蒙 <lb ed="GA" n="0105a03"/>赐出 <lb ed="GA" n="0105a04"/>御制《大雲轮请雨经》五卷。 <lb ed="GA" n="0105a05"/>七月十三日，蒙 <lb ed="GA" n="0105a06"/>赐出 <lb ed="GA" n="0105a07"/>御制《白伞盖经》五卷。 <lb ed="GA" n="0105a08"/>十二月又蒙 <lb ed="GA" n="0105a09"/>赐出〈碑刻应真像〉十六轴。</p> <lb ed="GA" n="0105a10"/><p xml:id="pGA021p0105a1001">乾隆五十四年八月十二日，蒙 <pb ed="GA" xml:id="GA021.0019.0106a" n="0106a"/> <lb ed="GA" n="0106a01"/>赐出 <lb ed="GA" n="0106a02"/>御制〈<name role="" type="person">理安寺</name>咏古〉诗一首：</p> <lb ed="GA" n="0106a03"/><lg xml:id="lgGA021p0106a0301"><l>一谷一溪环抱峦 到来古寺惬遊盘</l><l>迹留唐代实已泯 <lb ed="GA" n="0106a04"/> 名定宋年義可观</l><l>合与墨家娱性地 似殊儒道论心官</l> <lb ed="GA" n="0106a05"/><l>尔时早失中原半 于理安乎抑未安</l></lg> <lb ed="GA" n="0106a06"/><p xml:id="pGA021p0106a0601">住持<note place="inline">臣</note>僧 恭纪</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0106a07"/> <lb ed="GA" n="0106a08"/> <lb ed="GA" n="0106a09"/> <lb ed="GA" n="0106a10"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>武林<name role="" type="person">理安寺</name>志卷之一终</cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0036a0101" to="#end0036a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> <app from="#beg0037a0701" to="#end0037a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">历</lem><rdg wit="#wit.orig">历</rdg></app> <app from="#beg0043a0501" to="#end0043a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">历</lem><rdg wit="#wit.orig">历</rdg></app> <app from="#beg0045a0701" to="#end0045a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">侯</lem><rdg wit="#wit.orig">候</rdg></app> <app from="#beg0060a0101" to="#end0060a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">沩</lem><rdg wit="#wit.orig">为</rdg></app> <app from="#beg0082a0601" to="#end0082a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">闻</lem><rdg wit="#wit.orig">开</rdg></app> <app from="#beg0082a0701" to="#end0082a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">料</lem><rdg wit="#wit.orig">科</rdg></app> <app from="#beg0095a0801" to="#end0095a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">历</lem><rdg wit="#wit.orig">历</rdg></app> <app from="#beg0098a1001" to="#end0098a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">历</lem><rdg wit="#wit.orig">历</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="dila-notes"> <head>法鼓文理学院 挍注</head> <p> <note n="0016001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0016001">山寺总图、翁家山、杨梅领、贵人峰、象鼻峰、白鹤峰。</note> <note n="0017001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0017001">大人峰、摩碧峰、五雲峰、狮子峰、八觉峰、弥陀峰、月轮峰、前殿、大殿、禅堂、戏楼、客楼、方丈。</note> <note n="0029001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0029001">“不真空”，底本原作“不空真”。今據《大正藏･肇论》挍正。(CBETA, T45, no. 1858, p. 152, a1)</note> <note n="0045001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0045001">“起信疏義”，底本原作“起信義疏”。今據《大正藏･宋高僧传･唐代州<name role="" type="person">五台山</name><name role="" type="person">淸凉寺</name>澄观传》挍正。(CBETA, T50, no. 2061, p. 737, a13)</note> <note n="0075001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0075001">所为，即“所谓”。为，通“谓”。参见《汉语大词典》【所为】条。</note> <note n="0081001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0081001">龙牙居遁。</note> <note n="0082001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0082001">據《卍新续藏･御选语录･天台德韶国师》挍。且後文“四料拣”缺一“闻闻”。(CBETA, X68, no. 1319, p. 636, c19)</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0001a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0001a0101">此“版本说明”一文原为书本开头无页码之插页，今为标记架构上之需要移到此处，且以 p0001a 为虚拟页栏码。</note> <note n="0036a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0036a0101">刺【CB】，剌【志彙】</note> <note n="0037a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0037a0701">历【CB】，历【志彙】</note> <note n="0043a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0043a0501">历【CB】，历【志彙】</note> <note n="0045a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0045a0701">侯【CB】，候【志彙】</note> <note n="0060a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0060a0101">沩【CB】，为【志彙】</note> <note n="0060a0801" resp="#resp4" type="add" cb:note_key="GA021.0060a08.02" target="#nkr_note_add_0060a0801">CBETA 按：“元”，原“玄”，因人名避讳淸圣祖玄烨而作“元”。</note> <note n="0082a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0082a0601">闻【CB】，开【志彙】</note> <note n="0082a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0082a0701">料【CB】，科【志彙】</note> <note n="0095a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0095a0801">历【CB】，历【志彙】</note> <note n="0098a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0098a1001">历【CB】，历【志彙】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>